سرمایه اجتماعی انقلاب در اوج است

اشاره: با توجه به تحولات اخیر و جنگ میان جبهه استکبار و جبهه مستضعفین عالم، بسیاری از تحلیلگران و نخبگان به ارزیابی ابعاد مختلف این رویداد پرداخته‌اند و دستاوردها و فرصت های این جنگ را برشمرده‌اند، به همین منظور،  خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، با حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدحسین هاشمیان، مدیر گروه فرهنگی و اجتماعی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی، گفت‌وگویی داشته است تا از منظر ایشان به تحلیل این موضوع پرداخته شود.

رسا ـ این تحولات اخیر چه پیامی برای کسانی دارد که تحلیل‌های منفی از جامعه ایران ارائه می‌دادند؟

خیلی از آن توهماتی که در فضای‌های هایپر ریالیتی و واقعیت‌های رسانه‌های بیگانه و آمریکایی‌شان در داخل نسبت به جامعه ایران ساخته بودند، فرو ریخته. واقعیت عیان شده مخصوصاً برکت خون امام شهید ما. این خون شهیده که این مطلب را رقم می‌زند.

چقدر در مورد خود رهبر شهید انقلاب چقدر دروغ چقدر تهمت این‌ها به هر حال پمپاژ می‌کردند در فضای به هر حال ایران و سعی می‌کردند فضا را مسموم کنند. شهادت حضرت آقا و شهادت مظلومانه‌شان همه این‌ها را شست و برد.

این سرمایه اجتماعی که برکت این خون ایجاد شده، ما موظفیم این را حفظ کنیم.

این فرصت‌ها دو گونه‌اند. برخی‌شان بالقوه باید به فعلیت برسانیم. برخی بالفعل باید حفظشان کنیم که در دوره پس از جنگ از بین نرود.

آن نکات، آن فرصت‌هایی که فعلاً باید حفظ کنیم، این فرصت سرمایه اجتماعی ماست. ما این سرمایه اجتماعی را واقعاً الان در نقطه اوج داریم. نباید اجازه بدیم این سرمایه اجتماعی افول کنه.

رسا ـ این سرمایه‌ها چگونه باید در کنار هم قرار گیرند؟

ما در دوره رنسانس انقلاب اسلامی به این سرمایه اجتماعی خیلی نیاز داریم. این سرمایه اجتماعی در پیوند با آن سرمایه نظامی، در پیوند با آن سرمایه اقتصادی، در پیوند آن سرمایه فرهنگی و همه در پیوند با سرمایه اتکال به حق تعالی و توسل و استغاثه به حجت حق امام زمان ارواحنا فدا، سرمایه بی‌بدیلی برای جهش تمدنی ایران اسلامی ایجاد کرده است. خب باید این را بتوانیم حفظ کنیم.

در حوزه‌های دیگر هم نگاه می‌کنیم می‌بینیم که فرصت‌های مناسبی ایجاد شده. چالش‌های سیاسی ما می‌بینیم اختلاف نظرها باز کنار رفته همدلی ایجاد شده. باز این هم جز مطالبی است که باید بتوانیم حفظش کنیم.

اختلاف سلیقه هست ولی اینکه بخواهد به این اختلاف سلیقه‌ها به نزاع‌ها و مناقشات سیاسی و تسویه‌حساب‌های سیاسی کشیده شود، این‌ها کنار گذاشته شد. این هم یک مطلب دیگر که ظرفیت بسیار مهمی را ایجاد کرده است.

اما آنچه که اینجا ما بهش نیاز داریم چی هست؟ اینکه در پروژه‌ای که به‌عنوان پروژه خاتمه این جنگ می‌خواهد تعریف بشود، خیلی باید تلاش کنیم که سر ما کلاه نگذارند.

ما سرمایه‌های بی‌بدیلی در این جنگ خداوند در اختیار ما قرار داده. باید بتوانیم این سرمایه‌ها را در اتمام جنگ به کار ببریم.

تحلیل روانشناختی و هشدار درباره اشباع موفقیت

رسا ـ اولین نکته درباره تحلیل روانشناسانه شما چیست؟

اولین نکته یه تحلیل روانشناسانه است. روانشناس‌ها یه تحلیل دارن نسبت به شخصیت انسان. به هر حال وقتی تحلیل می‌کنن نیازهای انسان رو افرادی مثل مزلو و دیگران طبقات نیاز رو می‌گن. می‌گن انسان‌ها بسته به اینکه در چه سطحی نیازی رو دارند و می‌خوان برای اون نیاز محرکی داشته باشند و پاسخی طلب می‌کنند، انگیزه پیدا می‌کنن برای حرکت.

به کسی نیازش نیازه خوردن و آشامیدن نیازهای اساسی. نیازهای بالاتر، نیاز احترام، نیاز خودشکوفایی و غیره از این نیازها می‌گن.

نکته اینه که در تراز ارضای نیازها به هر حال انسان‌ها سطوح مختلفی دارند. این سطح تحلیل هم روانشناسانه است هم جامعه‌شناسانه است. یعنی می‌شود به جوامع هم سرایت داد. که آقا بعضی‌ها تحلیل می‌کنن جامعه ی ایران رو می‌گویند مثلاً ایرانی‌ها حتی در تیم فوتبالشون در تیم والیبال شون وقتی یکی دو تا بازی رو مثلاً مقابل قدرت‌های دنیا می‌برن بی‌انگیزه می‌شن. انگار حد موفقیتشون حد پایینیه. زود به اشباع می‌رسن از جهات موفقیت.

فکر می‌کنند خب تمام شد. ما به همین جا بسنده کنیم. خب همین جا خیلی بردیم خیلی رفتیم جلو. این می‌خوام بگویم هم در بعد فردی بعضی‌ها تحلیل می‌کنن هم در بعد اجتماعی. این یک تهدیده. ما این رو باید دقت کنیم.

رسا ـ چه توصیه‌ای در این باره دارید؟

ما نباید انتظاراتمون و مطالباتمون رو پایین تعریف بکنیم. وقتی این چنین سرمایه‌ای داریم، ما با یک سرمایه عظیمی رفتیم. مثل این می‌مونه که با یه سرمایه عظیمی برویم در یک مغازه یه پفک یا شکلات به ما بده. ما کل اون مغازه و کل اون بنک دار رو می‌تونیم بخریم.

الان این سرمایه عظیم رو باید دقت بکنیم که کلاه سرمون نره. با یه حد پایینی با توجه به این ویژگی روانشناسانه‌ای که عرض کردم، ما احساس ارضا بکنیم نسبت به اینکه به موفقیت رسیدیم دیگه تموم بشه دیگه با همین میزان کافیه.

خیر. من می‌خوام بگویم اولاً در صدر همه نیازهای ما اتکاء به حق تعالی و ولیش برای ظهور امام زمان ما. واقعاً این رو نه به‌عنوان یک شعار بلکه به‌عنوان هدف استراتژیک ما این هست.

تکلیف ما این هست که طلب کنیم ظهور ولی خدا رو. تا اینکه نه فقط گشایش برای ایران اسلامی ما و مردم غیورش رقم بخوره. گشایش برای تمام مستضعفان عالم رقم بخوره.

تعریف اهداف و سطوح مختلف

رسا ـ در تعریف اهداف چه نکاتی باید مد نظر قرار گیرد؟

اما اینکه بخواهیم پس افق را پایین بگیریم، این را باید کنار بگذاریم. ترازهای مختلف اهدافمان را با سلسله مراتب مختلف باید تعریف کنیم. ما واقعاً باید بعد از این جنگ هم برای جهان، هم برای منطقه و هم برای ایران برنامه دقیقی داشته باشیم تا از این فرصت‌های ایجاد شده استفاده کنیم.

در سطح ایران، واقعاً همین که گفتند برخی از مسئولین ما که به هیچ وجه از وجوه دیگر قابل قبول نیست که بخواهد در منطقه علیه ما توطئه شود، برای خودشان پروژه‌های توسعه و پروژه‌های اقتصادی تعریف کند. از این سمت، نه تنها همراهی و مشارکتی در اقتصاد ایران نبوده، بلکه می‌خواهند توطئه کنند.

کاری که امارات ملعون و خبیث می‌کرد با بحث ارز در ایران، با دلال‌بازی‌هایی که در رابطه با عرضه می‌کردند و این التهابات ارزی را در ایران و این تورم‌ها و هر روز به روز سفره مردم را کوچک‌تر می‌کرد و تبعات اجتماعی و سیاسی که برای ما درست کرده بود، این‌ها باید برچیده شود.

ابرقدرت فرهنگی و تمدنی

رسا ـ جایگاه ایران در سطح جهان چگونه است؟

در سطح جهان هم عرض کردم، امروز آن قدرت جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان ابرقدرت نظامی جهان، باید بتواند خودش را به‌عنوان یک ابرقدرت اقتصادی هم تثبیت کند. و همین‌طور به‌عنوان یک ابرقدرت فرهنگی و تمدنی.

ما ظرفیت‌های فرهنگی‌مان را متأسفانه نتوانستیم به خاطر این سانسوری که غرب مستکبر علیه ما کردند، خیلی‌اش را منتقل کنیم. خیلی از مراکز فرهنگی ما را نگاه می‌کنید می‌بینید در این یکی دو سال اخیر این‌ها را بستند. مراکز اسلامی ما را و خیلی از رایزن‌های فرهنگی ما و خیلی از نهادهای فرهنگی ما در عرصه بین‌الملل، این‌ها در یک بایکوت هستند.

این‌ها می‌توانند فعال شوند و پیام فرهنگی و تمدنی جمهوری اسلامی ایران را منتقل کنند.

ماهیت اصلی انقلاب اسلامی

رسا ـ به نظر شما ماهیت اصلی انقلاب اسلامی چیست؟

سویه اصلی انقلاب اسلامی ایران یک سویه نظامی یا اقتصادی یا سیاسی نیست. انقلاب اسلامی ایران آنچه که در پیام حضرت امام خمینی(ره) به گورباچف هست، یک انقلاب فرهنگی و تمدنی برای نجات بشریت است. برای اینکه آن رسالت انبیا را ما کمک کنیم محقق می‌شود.

برای اینکه کمک کنیم این غل و زنجیرهایی که تمدن جاهلیت مدرن به پای بشریت بسته، این‌ها باز شود. این‌ها همت‌هایی هستند، این‌ها اهدافی هستند که آرمان نباید به‌عنوان آرمان قلمداد بشه. ما این‌ها را باید به‌عنوان هدف تعریف کنیم و مبتنی بر سرمایه‌ای که خداوند متعال در این جنگ اخیر در اختیار ما قرار داده، این‌ها را در چارچوب حکمرانی و سیاست‌گذاری‌مون سعی کنیم محققش کنیم و به سمت او حرکت کنیم.

راهکارهای عملی

رسا ـ چگونه می‌توان این اهداف را محقق کرد؟

بحث ما این است که چگونه در عمل می‌توانیم با یک الگوی عملی این‌ها را انجام بدهیم و اجازه ندهیم خیلی از جریان‌هایی که در لوای به هر حال تجربیات دیپلماسی بیان برای ما این کلاهی که عرض کردم سر ما بگذارند، این سرمایه عظیم را به ثمن بخس بدهند برود. این اتفاق نباید بیفتد.

ما باید سعی کنیم واقعاً در دو ساحت، هم ساحت کار کارشناسی، طرح‌های خیلی دقیق و مدونی چه در دوره گذار از جنگ فعلی به دوره‌ای که دوره پس از جنگ هست و چه در دوره پس از جنگ، طرح‌های دقیق سیاست‌گذارانه را اندیشکده‌های ما به هر حال آن جوانان مومن انقلابی که رهبر شهیدمان به او دل بسته بود و رهبر عزیزتر از جانمان به او امید دارند، این‌ها را بتوانیم از این ظرفیت استفاده کنیم.

در قالب طرح‌های مدون این‌ها را اولاً آماده داشته باشیم. دوم: ظرفیت جهاد تبیین، ظرفیت اینکه اجازه ندهیم مصادره به مطلوب شود. این سرمایه‌ها، افراد جریان‌هایی بخواهند بیان به هر حال جاهلانه یا خائنانه این ظرفیت و این سرمایه را نابود بکنند را حواسمون باشه. به ثمن بخس از چنگ ما درنیارن با جهاد تبیین.

اولاً با مردم، نخبگان، با نخبگان سیاسی روشن کردن اینکه فضا این هست. به شما بالاخره آمار و گزارش غلطی داده نشود و ما می‌توانیم به هر حال با این سرمایه به نقطه‌های خیلی به هر حال بالاتری ان‌شاءالله دست پیدا کنیم.

نقش نخبگان در فرآیند سیاست‌گذاری

رسا ـ نقش نخبگان در این فرآیند چیست؟

بنابراین این ظرفیتی که تحت عنوان حالا در ادبیات سیاست‌گذاری به‌عنوان کارآفرینان خط‌مشی ازش یاد می‌شه، در پنجره فرصتی که ایجاد شده برای انقلاب اسلامی، کارآفرینان خط‌مشی یعنی این نخبه‌های حزب‌اللهی و متدین ما که از جان و دل به انقلاب اسلامی به اسلام عزیز معتقد هستند، این‌ها بیان پای قصه بتوانند به هر حال جریان مسئله را سه تا جریان اصلی که این‌ها باید همگرا بشن تا ما بتوانیم به یک مدل حکمرانی دقیقی برسیم، جریان مسئله، جریان سیاسی و جریان راه‌حل.

الان این سه تا جریان خیلی به هم نزدیک شدن تا ما به یک مدل حکمرانی مطلوب در دوره پس از جنگ ان‌شاءالله برسیم. منتها هنوز کاملاً به هر حال ما از این دوره گذر نکرده‌ایم و این را بتوانیم کاملاً در قالب یک پلن عملیاتی دقیق ببریم جلو.

چون جریان‌های مقابل ما خیلی راحت می‌تونن حرفاشون رو در قالب یه پلن عملیاتی بگن. ابزارهای رسانه‌ای داخل و خارج هم متأسفانه خیلی وقت‌ها به سادگی در اختیارشون قرار می‌گیره.

یعنی ما این همه سرمایه، این همه به هر حال ظرفیت، این همه فرصت، این همه آسیب دیدیم که می‌توانستیم این آسیب‌ها را با این فرصت‌ها جبران بکنیم، یه دفعه این‌ها به هر حال همه هَبَاءً مَنْثُورًا ان‌شاءالله نشه.

رسا ـ در پایان، چه پیامی دارید؟

قطعاً به برکت این خون‌ها و این استغاثه‌هایی که این ایام به حضرت حجت ارواحنا فدا می‌شه، این دعاهایی که در این ماه شریف به درگاه خداوند متعال با توسل و استغاثه به ائمه اطهار و خاصه امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف تقدیم می‌داریم، ان‌شاءالله که این توفیق را به همه ما عنایت بفرماید که در این رنسانس انقلاب اسلامی که داره رقم می‌خوره، ما بتوانیم وظایفمان را به درستی انجام بدهیم و این سرمایه‌ها را حفظ کنیم و به فعلیت برسانیم و در نهایت ان‌شاءالله به ظهور امام زمان موعودمان کمک کنیم که این گشایش برای همه مستضعفان عالم رقم بخورد.

رسا ـ از وقتی که در اختیار ما قرار دادید بسیار سپاسگزاریم.