واکاوی لایههای پنهان انیمههای ژاپنی و هشدار درباره تهاجم فرهنگی به کودکان
یازدهمین پیشنشست همایش ملی «کودک، عرفان و سلامت معنوی» با موضوع «جایگاه انیمیشن در انتقال عرفان و معنویت به کودکان»، برگزار شد.
به گزارش خبرنگار گروه فرق و ادیان خبرگزاری رسا، یازدهمین پیشنشست همایش ملی «کودک، عرفان و سلامت معنوی» با موضوع «جایگاه انیمیشن در انتقال عرفان و معنویت به کودکان»، با حضور سیدمحمدمحسن بنیاحمدی و سید احمد صفوی از فعالان رسانهای و منتقدان انیمیشن، به همت دبیرخانه همایش و با همکاری مرکز تولید آثار هنری و رسانهای در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد.
بنی احمدی در ابتدای سخنان خود با ابراز تأسف از اینکه هنوز در کشور انیمیشن را صرفاً «کارتون بچهها» میدانند، گفت: متأسفانه تصمیمگیرندگان فرهنگی که دستی بر آتش دارند و میتوانند تصمیمات بزرگی بگیرند، خود انیمیشن نمیبینند و تأثیر عمیق آن را لمس نمیکنند. نتیجه این بیتوجهی این شده است که هر انیمیشنی از هر شرکتی با هر دیدگاه و سیاستگذاری، بدون هیچ فیلتری وارد کشور میشود.
وی افزود: بخش قابل توجهی از انیمیشنها اصلاً برای کودک و نوجوان ساخته نشدهاند، بلکه آثار بزرگسال هستند که در قالب داستانهای به ظاهر کودکانه تولید و منتشر شدهاند. بسیاری از این آثار صلاحیت دیده شدن توسط یک کودک ایرانی مسلمان را ندارند و نباید در ایران منتشر شوند.
دوبلههای جذاب؛ ورود بدون ممیزی
این کارشناس حوزه انیمیشن با اشاره به فعالیت شرکتهای داخلی برای دوبله سریع انیمیشنهای خارجی اظهار داشت: در ایران شرکتهایی داریم که یک تا دو ساعت پس از انتشار جهانی یک انیمیشن، نسخه دوبله شده آن را آماده و منتشر میکنند و هیچ ممیزی هم بر روی آنها اعمال نمیشود. گاهی اوقات همین دوبلهها باعث جذابیت بیشتر و بازخورد بالاتر آن اثر در ایران میشود.
وی از انیمیشن «بچههای بد» (Bad Guys) به عنوان نمونه یاد کرد و گفت: این انیمیشن دو یا سه نسخه دوبله دارد؛ نسخهای که برای خانوادهها مناسب نیست، اما کودکان به راحتی آن را میبینند. متأسفانه ما قدرت ممیزی و ردهبندی سنی مؤثر را در کشور ایجاد نکردهایم.
بنی احمدی با اشاره به خاطرات کودکی خود از کارتون «فوتبالیستها» (کاپیتان سوباسا) گفت: وقتی آن کارتون پخش میشد، همه ما در کوچه نقش شخصیتهایی همچون سوباسا، سارو و ایشیزاکی را بازی میکردیم و با آنها همذات پنداری میکردیم. این نشان میدهد که وقتی کودک انیمیشن میبیند، فقط چشمش نیست که درگیر است، بلکه جان، قلب و ذهنش نیز آن را میبیند و حس میکند. آن حس در ذات پاک و لوح محفوظ کودک مینشیند.
وی تأکید کرد: حتی نوزادان نیز وقتی آگهی تبلیغاتی پخش میشود، به خاطر رنگ و لعاب و جذابیت صوتی، میخِ آن تصویر میشوند. رسانه دیگر فقط سرگرمی نیست، بلکه ابزاری برای شکلدهی به هویت و باورهاست.
در ادامه نیز صفوی با اشاره به تقسیمبندی مکاتب انیمیشن در جهان گفت: انیمیشن جهان به سه مکتب اصلی تقسیم میشود: مکتب دیزنی (غربی)، مکتب زاگرب (اروپای شرقی) و مکتب شرقی یا انیمه (ژاپنی). مکتب زاگرب امروزه عملاً در مکتب غربی هضم شده و اکنون دو محور اصلی انیمیشن جهان، سبک غربی-دیزنی و سبک ژاپنی-انیمه هستند.
این فعال رسانهای و طراح انیمیشن، برای درک بهتر محتوای انیمههای ژاپنی، به تبیین ریشههای فرهنگی و اعتقادی ژاپن پرداخت و اظهار داشت: ژاپنیها به آیینی به نام «شینتو» یا «شینتوییزم» معتقد هستند. این آیین را نمیتوان به معنای دقیق کلمه «دین» نامید، زیرا چارچوب ادیان ابراهیمی (اعتقادات، اخلاقیات و قوانین) را ندارد. شینتو در واقع مجموعهای از باورهای اساطیری، طبیعتگرایی و اعتقاد به موجودات ماورایی به نام «کامی» است.
وی ادامه داد: کامیها موجودات ماوراییای هستند که نماد قدرتهای طبیعت محسوب میشوند و تعداد آنها بسیار زیاد است. اولین بار در سال ۷۲۰ میلادی در کتاب «کوجیکی» اسطورههای ژاپن تدوین شد. در این اساطیر، داستانهایی مشابه داستان آدم و حوا (با نام ایزانامی و ایزاناگی) و همچنین داستان خدای خورشید (آماتوراسو) وجود دارد.
ترکیب شینتو با بودیسم و مسیحیت
صفوی با اشاره به تحولات تاریخی این آیین تصریح کرد: با ورود بودیسم به ژاپن و همچنین مکاتب چینی مانند کنفوسیوس و بعدها الهیات مسیحی، این باورها دستخوش تغییر شدند. فرهنگ ژاپنی این آموزهها را در خود هضم کرد، اما تا جایی که به هویت ملی و فردی ژاپنیها آسیب نزند.
وی به یک جمله معروف در این زمینه اشاره کرد و گفت: میگویند «یک ژاپنی، شینتو زندگی میکند، مسیحی ازدواج میکند و بودایی میمیرد». یعنی سبک زندگی ژاپنی همان شینتو است، اما برای مراسم ازدواج به کلیسا میرود (بدون اعتقاد به مسیحیت) و جنازه خود را به صورت بودایی سوزانده میشود. حتی برخی آداب اسلامی مانند مصرف غذای حلال نیز در میان ژاپنیها دیده میشود. انیمههای ژاپنی به شدت از این باورهای ترکیبی الهام گرفته و آنها را ترویج میکنند.
ارسال نظرات