دولت باید مسیر واقعی دریافت غرامت را دنبال کند
در پی خسارتهای گسترده واردشده به مردم در جریان جنگ تحمیلی اخیر، مطالبه غرامت از آمریکا و رژیم صهیونیستی و نحوه پیگیری حقوقی این موضوع در مجامع بینالمللی به یکی از مطالبات جدی افکار عمومی تبدیل شده است. در همین زمینه، خبرنگار گروه حقوق خبرگزاری رسا با منان رئیسی، نماینده مردم قم در مجلس شورای اسلامی، درباره سازوکارهای حقوقی مطالبه خسارت، مسئولیت دستگاههای اجرایی و چشمانداز تفاهمهای اخیر به گفتوگو نشسته است.
ثبت شکایتها در مجامع بینالمللی اقدامی نمادین است
رسا ـ خسارتهای عمده و فراوانی در جریان جنگ تحمیلی سوم به مردم وارد شد. مردم برای طرح شکایت و رساندن مطالبات خود به مجامع بینالمللی باید به کدام نهاد مراجعه کنند؟ آیا با سازوکار مطالبه خسارت از آمریکا و رژیم صهیونیستی آشنایی دارید؟
قوه قضائیه فراخوان عمومی صادر کرده است تا شکایتهای مردم ثبت و در مجامع بینالمللی پیگیری شود؛ اما بنده بدون تعارف عرض میکنم که این اقدام، بیشتر جنبه نمادین دارد.
اینکه انتظار داشته باشیم مجامع بینالمللی آمریکا را محکوم کنند و پس از آن نیز آمریکا خسارتهای واردشده به مردم را پرداخت کند، روشن است که چنین اتفاقی نخواهد افتاد. این اقدامات بیشتر برای ثبت و ضبط وقایع و طی شدن ظاهری فرآیندهای حقوقی انجام میشود.
مسئولیت اصلی جبران خسارت بر عهده دولت و نیروهای اجرایی کشور است
جبران خسارت واقعی، همان چیزی است که ما از دولت انتظار داریم و آن همان فرمانی است که رهبر معظم انقلاب بر آن تصریح کردند؛ اینکه باید غرامت را از اینها بگیریم و اگر نتوانستیم غرامت را دریافت کنیم، به همان میزانی که به ما ضرر زدهاند، به آنها ضربه وارد کنیم. وظیفه انجام این کار بر عهده مسئولان اجرایی کشور، دولت و نیروهای نظامی است.
یادداشت تفاهم، سازوکار مشخصی برای دریافت غرامت پیشبینی نکرده است
در یادداشت تفاهم نیز آنگونه که باید و شاید به این موضوع پرداخته نشده است. تنها یک بند درباره این مسئله وجود دارد که آن هم با عنوان صندوق سرمایهگذاری مطرح شده است و این به معنای پرداخت غرامت به جمهوری اسلامی ایران یا مردم نیست.
امید ما این بود که از محل درآمدهای حاصل از تنگه هرمز بتوان خسارتهای مردم را جبران کرد؛ اما متأسفانه تیم مذاکرهکننده حتی در بند پنجم که مربوط به تنگه هرمز است نیز تصریح نکرده که ایران بتواند درآمد یا هزینه قطعی دریافت کند، بلکه این موضوع را منوط به رایزنی با عمان و سایر کشورهای منطقه کرده است.
متن تفاهم نه منافع ملت را تأمین میکند و نه دستور رهبر معظم انقلاب را
لذا به نظر میرسد آنها که متن این تفاهم را تنظیم کردهاند، در این بخش هم به مردم ظلم کردهاند و هم به رهبر معظم انقلاب.
به مردم ظلم کردهاند، زیرا هیچ بستر حقوقی و قانونی دقیقی برای پرداخت غرامت و جبران خسارتهای مردم در این یادداشت تفاهم پیشبینی نکردهاند. به رهبر معظم انقلاب نیز ظلم کردهاند، زیرا برخلاف نص صریح و دستورات ایشان، هیچ سازوکاری برای دریافت غرامت از آمریکا در متن تفاهم لحاظ نشده است.
متأسفانه این عملکرد در تاریخ ثبت خواهد شد که تنظیمکنندگان یا امضاکنندگان این تفاهم، برخلاف دستور صریح رهبر معظم انقلاب، متنی را تنظیم یا امضا کردند که نه منافع ملت را تأمین میکند و نه نظر رهبر معظم انقلاب را.
تفاهم موجود پایدار نخواهد ماند
رسا ـ پیشبینی شما از دوام این مذاکرات و تفاهمها چیست؟
پیشبینی بنده این است که این تفاهم بهزودی نقض خواهد شد؛ البته به اعتقاد من، هماکنون نیز نقض شده است.
از همین حالا مشخص است که بند نخست و بند یازدهم این تفاهم نقض شدهاند. بند نخست که مربوط به آتشبس در همه جبههها بود، از همان روز اول نقض شد و حملات به لبنان بهصورت مستمر ادامه یافت.
همچنین بند یازدهم که درباره آزادسازی اموال بلوکهشده ایران است نیز تاکنون اجرایی نشده و بر اساس اطلاعاتی که بنده دارم، حتی یک سنت از این اموال نیز آزاد نشده است.
از این رو، این توافق یا تفاهم پایدار نخواهد بود و بار دیگر برای ما تجربهای خواهد شد تا بدانیم آمریکاییها قابل اعتماد نیستند و نمیتوان به امضای آنان اعتماد کرد.