ضرورت بازنگری در سیاستهای تصدیگرایانه و رعایت ملاحظات منبعشناختی در روایت تاریخ
به گزارش خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا، ادبی عضو پژوهشگاه امام صادق(ع) در نشست جریان شناسی دهه شصت که به همت خبرگزاری رسا و با حضور اساتید جریان شناسی و صاحب نظران حوزوی در سالن شهید دهقانی این رسانه حوزوی برگزار شد با تأکید بر ضرورت دقت منبعشناختی در روایت تاریخ انقلاب، خواستار بازنگری جدی در سیاستهای تصدیگرایانه فرهنگی و اقتصادی پس از دهه ۶۰ شد.
وی با اشاره به رشته تحصیلی خود در تاریخ افزود: دهه شصت یکی از حساسترین دههها در تاریخ انقلاب اسلامی است و روایت آن تأثیر زیادی بر فهم امروز جامعه دارد؛ ازاینرو باید ملاحظات منبعشناختی جدی در پژوهشها رعایت شود.
عضو پژوهشگاه امام صادق(ع) خاطرنشان کرد: بخش مهمی از روایتهای دهه شصت توسط بازیگران اصلی همان دوران نگاشته شده که بسیاری از آنها هنوز حضور دارند و به لحاظ شخصی یا حزبی وابستگیهایی دارند؛ ازاینرو این روایتها بعضاً دارای جهتگیری و بازتولید هدایتشده در مراکز اسنادی هستند.
ادبی افزود: در برخی نهادهای مهم و قدرتمند که متولی اسناد انقلاباند، همچنان بازخوانی روایتها با نگاه مصلحتمحور انجام میشود و این موجب تحریف یا حذف بخشهایی از واقعیت میگردد.
وی تصریح کرد: یکی از وظایف پژوهشگران تاریخ انقلاب، تعدیل روایتها و مقابله با تحریفهاست و این کار نباید محدود به نگاه درونگروهی یا منفعتطلبانه باشد. ما تنها پژوهشگران دهه شصت نیستیم. دیگر مراکز نیز روایتهایی تولید میکنند و لازم است روایت ما نه در تقابل بلکه در تعامل با آنها جریانساز و ماندگار باشد.
نقد وضعیت دسترسی به اسناد تاریخی و مراکز روایت
عضو پژوهشگاه امام صادق(ع) با بیان اینکه برخی مراکز اسنادی و رسانهای بهصورت اقتضایی فعالیت میکنند، ابراز کرد: در ایام جنگ ۱۲ روزه، مصاحبههایی از فرماندهان منتشر میشود، اما کسی نمیداند آن مراکز دقیقاً چه رویکردی دارند و چگونه منابع را گردآوری میکنند.
وی انتقاد کرد که «بعضی اتاقها و مراکز نگهداری تفاسیر گروههایی مانند سازمان مجاهدین، عملاً در دسترس عموم محققان نیستند» و همین امر باعث میشود تحلیلها به تناقض برسد؛ درحالیکه دفتر تبلیغات اسلامی هم آرشیوی ارزشمند دارد، اما هنوز انسجام منبعی کافی در روایتهای موجود دیده نمیشود.
جامعه قدرتمند دهه شصت و ضعف امروز در سیاستگذاری
ادبی با اشاره به ویژگیهای اجتماعی دوران دهه شصت اظهار داشت: جامعه دهه ۶۰ جامعه قدرتمندی بود که توانمندیهای قابلتوجهی را به دولت منتقل میکرد. این اقتدار اجتماعی یکی از عوامل پیشبرد سیاستهای کلان فرهنگی، از جمله سیاستهای مربوط به حجاب بود.
وی افزود: متأسفانه امروز با سیاستهای غلط اقتصادی و مدیریتی، دولت از دل جامعه قطبهای جدید اقتصادی و چهرههای سلبریتیمحور ساخته است که به تضعیف قدرت اجتماعی منجر شدهاند. این پدیدهها، هم در حوزه اقتصاد و هم در حوزه فرهنگ، موجب فلج شدن توان مردم شده است.
عضو پژوهشگاه امام صادق(ع) تأکید کرد: برای بازگرداندن قدرت اجتماعی، باید در سیاستهای کلان بازنگری شود و سیاستهای تقویتکننده و مشارکتآفرین را تقویت شوند.
نقد ساختارهای فرهنگی پس از انقلاب؛ از اوقاف تا ستاد اقامه نماز
وی در بخش پایانی سخنان خود به نقد تأسیس نهادهای موازی در حوزه فرهنگ و دین اشاره و خاطرنشان کرد: در ادامه سیاستهای دهه شصت، سه ساختار عمده یعنی سازمان اوقاف، سازمان تبلیغات اسلامی و ستاد اقامه نماز تأسیس شدند که هرچند در ظاهر برای توسعه امور دینی بودند، اما عملاً بخشی از کارکردهای حوزه علمیه و نهاد وقف را از آن جدا کردند.
ادبی این نوع تصدیگریها را یکی از عوامل «فلج شدن ظرفیتهای سنتی حوزه علمیه» دانست و اظهار داشت: باید به این مسئله توجه شود که بهجای تمرکز بر آموزش و امور مردمی، تصدیگریهای جدید باعث شد نهادهای دینی از مأموریت اصلی خود فاصله بگیرند.
وی تاکید کرد: برای بازسازی جامعه قدرتمند دهه شصت، باید در برخی از سیاستهای اداره کشور بازنگری شود. تصدیگریهای فرهنگی، اقتصادی و دینی که پس از انقلاب شکل گرفتهاند، هرچند با نیت درست آغاز شدند، اما در عمل از کارکرد اولیه فاصله گرفتند و نیازمند اصلاح جدیاند.
عضو پژوهشگاه امام صادق(ع) در پایان ضمن تشکر از برگزارکنندگان نشست گفت: شاید سخنان من ساده باشد، اما امیدوارم در مسیر بازاندیشی در سیاستها و روایت تاریخ انقلاب، زمینهای برای گفتوگوی تازه میان محققان فراهم کند.