دوگانگی آشکار آنکارا و باکو در تأمین انرژی رژیم صهیونیستی
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا، رهبر معظم انقلاب مکررا بر تحریم اقتصادی رژیم صهیونیستی تاکید کرده اند اما همواره از سوی برخی کشورهای خصوصا اسلامی همواره خلاف این مساله مشاهده شده است. افزایش واردات نفت اسرائیل از جمهوری آذربایجان در سال ۲۰۲۵، آنهم از مسیر بندر جیحان ترکیه، پرده از شکاف عمیق میان مواضع اعلامی و رفتار عملی بازیگران منطقه برمیدارد. دادههای منتشرشده از سوی رویترز و کپلر نشان میدهد که علیرغم ادعای توقف کامل تجارت میان ترکیه و اسرائیل پس از جنگ غزه، جریان انرژی نهتنها متوقف نشده، بلکه به بالاترین سطح خود در سه سال اخیر رسیده است.
در این میان، جمهوری آذربایجان نقش تأمینکنندهای فعال و بیوقفه را ایفا میکند. افزایش ۳۱ درصدی صادرات نفت به اسرائیل و رسیدن آن به حدود ۹۴ هزار بشکه در روز، نشان میدهد که باکو بدون توجه به فشار افکار عمومی جهان اسلام یا تحولات انسانی در غزه، منافع اقتصادی و راهبردی خود را در اولویت مطلق قرار داده است. اسرائیل یکی از مشتریان کلیدی نفت آذربایجان و در عین حال شریک امنیتی–نظامی مهم این کشور است؛ رابطهای که به نظر میرسد حتی در حساسترین شرایط سیاسی نیز خدشهدار نشده است.
از سوی دیگر، ترکیه در موقعیتی دوگانه قرار دارد. آنکارا در سطح رسانهای و سیاسی، مواضعی تند علیه تجاوزات اسرائیل اتخاذ کرده و حتی از «تحریم تجاری کامل» سخن گفته است؛ اما در عمل، بندر جیحان همچنان بهعنوان شریان حیاتی انتقال نفت آذربایجان به اسرائیل فعال است. استدلال ترکیه مبنی بر «عدم کنترل بر مقصد نهایی نفت» اگرچه از منظر حقوقی قابل طرح است، اما از منظر سیاسی و اخلاقی، نوعی شانه خالی کردن از مسئولیت تلقی میشود؛ بهویژه آنکه جیحان تحت حاکمیت و مدیریت ترکیه قرار دارد.
این تناقض آشکار نشان میدهد که منافع ژئواقتصادی ترکیه—از درآمدهای ترانزیتی گرفته تا حفظ جایگاه خود بهعنوان هاب انرژی منطقه—بر ادعاهای سیاسی پیشی گرفته است. به بیان دیگر، ترکیه تلاش میکند همزمان دو تصویر متضاد ارائه دهد: حامی فلسطین در گفتار، و تسهیلگر غیرمستقیم تأمین انرژی اسرائیل در عمل.
در نهایت، این پرونده نشان میدهد که در معادلات انرژی منطقه، شعارها قربانی منافع میشوند. آذربایجان بیپرده به همکاری خود با اسرائیل ادامه میدهد و ترکیه، پشت ادعای فنی و حقوقی، نقشی کلیدی اما پنهان در این زنجیره ایفا میکند. نتیجه آن است که اسرائیل، علیرغم فشارهای سیاسی و تحریمهای اعلامی، همچنان بهطور مطمئن به یکی از منابع اصلی انرژی خود دسترسی دارد؛ واقعیتی که فاصله عمیق میان سیاست اعلامی و سیاست واقعی در منطقه را بهخوبی عیان میسازد.
سیدعلیرضا حسینی