گزارش؛
حضور اجتماعی زنان با حفظ هویت زنانه از نگاه رهبر معظم انقلاب
نشست علمی کنشگری زنانه بدون استحاله هویتی؛ منطق حضور اجتماعی زن در منظومه فکری مقام معظم رهبری (مدظلهالعالی)» برگزار شد.
به گزارش خبرنگار گروه سیره امامین انقلاب خبرگزاری رسا،مرکز پژوهشهای اسلامی معصومیه در راستای تبیین هسته پژوهشی «جنسیت و تربیت دخترانه» و بر اساس مؤلفههای الگوی سوم زن انقلاب اسلامی، نشستی علمی و برخط با عنوان «کنشگری زنانه بدون استحاله هویتی؛ منطق حضور اجتماعی زن در منظومه فکری مقام معظم رهبری (مدظلهالعالی)» برگزار شد.
در این برنامه که تلاشی برای واکاوی جایگاه زن در عرصه اجتماعی با رویکردی اصیل و دینی بود، خانم دکتر فاطمه قاسمپور، عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده و رئیس کمیته زنان و خانواده دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام، جناب آقای دکتر امیر مهاجر میلانی، عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده و سرکار خانم دکتر زینب تاجیک، عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده و راهبر هسته پژوهشی جنسیت و تربیت دخترانه مرکز پژوهشهای اسلامی معصومیه به ارائه مباحث پرداختند.
حجتالاسلام مهاجر میلانی با نقد نگاه سنتی به تمدن گفت: در گفتمان سنتی، تمدن امری مردانه تلقی میشد و حضور اجتماعی زنان بهعنوان عامل بحران تمدنی معرفی میگردید؛ اما در پارادایم سوم، نهتنها بدون حضور فعال زنان امکان تولد تمدن جدید وجود ندارد، بلکه اگر حوزه زنان از کارآمدی و منطق درونی قوی برخوردار نباشد، جریان رقیب میتواند با موجسواری در حوزه جنسیت، کلیت گفتمان دینی را از اعتبار ساقط کند.
وی تأکید کرد: هرگونه تمدنسازی و تحول عمیق اجتماعی بر پایه افق سعادت و رستگاری، بدون توانمندسازی گفتمانی در حوزه زنان و جنسیت، عملاً ناممکن خواهد بود. از همین منظر است که میتوان حضور اجتماعی زن را در اندیشه رهبر معظم انقلاب بهدرستی فهم کرد.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری خاطرنشان کرد: رهبر انقلاب بارها نقش زنان در پیروزی انقلاب اسلامی را برجسته کردهاند و تصریح دارند که اگر زنان در متن انقلاب حضور نداشتند، انقلاب با این سرعت و سهولت به پیروزی نمیرسید. ایشان همچنین تأکید میکنند که بانوان پس از انقلاب، در همه عرصهها نقشی شگفتآور و تعیینکننده ایفا کردهاند.
حجتالاسلام مهاجر میلانی ادامه داد: از منظر رهبر انقلاب، هیچ عرصهای از عرصههای اجتماعی وجود ندارد که زنان بهصورت پیشینی از آن منع شده باشند. تعبیر «همه عرصهها» و «همه میدانها» در فرمایشات ایشان، ناظر به حضور زنان در حوزههای اقتصادی، سیاسی، علمی، آموزشی و فرهنگی است؛ حضوری که از منطق اسلام و الگوی سوم کاملاً قابل دفاع است.
وی با اشاره به تفسیر رهبر انقلاب از روایات دینی گفت: روایت نبوی «من اصبح و لم یهتم بامور المسلمین فلیس بمسلم» ناظر به یک مسئولیت انسانی است و نه جنسیتی. همانگونه که مرد بیتفاوت نسبت به مسائل جامعه اسلامی، از تراز مسلمانی خارج میشود، زن بیتفاوت نیز در همین جایگاه قرار میگیرد.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده در تبیین شروط حضور اجتماعی زنان در اندیشه رهبر انقلاب اظهار کرد: گفتمان رهبری را نباید صرفاً ذیل توسعه و پیشرفت مادی فهمید، بلکه باید آن را در چارچوب الگوی سوم و پیوند میان رستگاری و پیشرفت تفسیر کرد. از همین رو، ایشان در کنار تأکید بر حضور اجتماعی زنان، شروطی همچون «عدم اختلاط»، «نشکستن مرزها» و «حفظ حریم عفاف و حجاب» را مطرح میکنند.
دکتر قاسمپور تأکید کرد: الگوی سوم، با حفظ کرامت انسانی و به رسمیت شناختن تفاوتهای جنسیتی، افقی مشترک برای زن و مرد در مسیر رشد، تعالی و تمدنسازی ترسیم میکند؛ افقی که نه در تعارض با دین است و نه اسیر منطق صرفِ توسعهمحور غربی.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده با تبیین جایگاه «حضور اجتماعی زنان» در چارچوب الگوی سوم تأکید کرد: تفاوت نقشهای زن و مرد در نگاه انقلاب اسلامی، به هیچوجه به تفاوت در مسیر کمال و حیات طیبه منجر نمیشود؛ بلکه هر دو در یک مسیر واحدِ تعالی انسانی حرکت میکنند، هرچند با نقشها و مسئولیتهای متفاوت.
وی با اشاره به تعابیر رهبر معظم انقلاب درباره زنان اظهار داشت: در گفتمان رهبر معظم انقلاب، زنان با کلیدواژههایی همچون «تاریخساز»، «غیرمنفعل»، «معماران آینده ایران» و «تماشاچی نبودن زنان» توصیف میشوند؛ تعابیری الهامبخش که هرکدام میتواند افق تازهای پیش روی دختران و زنان، بهویژه نسل نوجوان، بگشاید.
دکتر قاسمپور افزود: اگر این تعابیر بهدرستی برای دختران نوجوان تبیین شود، میتواند هستهای قدرتمند برای تربیت اجتماعی و هویتی آنان باشد و احساس مسئولیت و نقشآفرینی فعال را در آنان تقویت کند.
وی در تبیین مفهوم حضور اجتماعی زنان تصریح کرد: آنچه از گفتمان رهبر انقلاب فهم میشود، «حضور اجتماعی» به معنای صرفِ حضور فیزیکی در عرصه عمومی نیست، بلکه ناظر به «مسئولیت اجتماعی» است. مسئولیتی که متناسب با شرایط، استعدادها، علایق و دورههای مختلف زندگی زنان، اشکال متکثری از بروز و ظهور دارد.
عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده ادامه داد: برای برخی زنان، ایفای نقش مادری و مسئولیتهای خانوادگی، مهمترین و حتی در مقاطعی «واجب عینی» است؛ در مواردی دیگر، مسئولیت اجتماعی میتواند جنبه واجب کفایی پیدا کند و در شرایطی نیز زنان میتوانند با تشخیص خود، وارد عرصههای تخصصی، اجتماعی یا حتی حکمرانی شوند.
دکتر قاسمپور با تأکید بر اصل «تکثر نقشآفرینی اجتماعی زنان» خاطرنشان کرد: در الگوی سوم، هیچیک از این اشکال نقشآفرینی بر دیگری برتری ذاتی ندارد و نظام ارزشگذاری سلسلهمراتبی میان آنها وجود ندارد. آنچه اصالت دارد، ایفای مسئولیت اجتماعی در قبال جامعه اسلامی و حرکت در مسیر حیات طیبه و توحیدی است.
وی در پایان تأکید کرد: «مسئولیت اجتماعی» شاهکلید فهم جایگاه زن در الگوی سوم است؛ الگویی که میکوشد بدون تقلیل زن به الگوهای محدود سنتی یا الگوهای توسعهمحور غربی، افق جامع و معناداری از نقشآفرینی زن در خانواده، جامعه و تمدنسازی اسلامی ارائه دهد.
دکتر تاجیک با اشاره به بخشی از سخنان رهبر انقلاب در تاریخ ۲۵ خرداد ۱۳۸۴ یادآور شد: در این بیانات آمده است که زن با نقطه قوت زنانه خود، که خداوند در وجود زن به ودیعه گذاشته و مخصوص وجود زن است، همراه با ایمان عمیق و استقرار ناشی از اتکا به خداوند همراه با عفت و پاکدامنی، فضای پیرامون خود را در اجتماع نورانیت می بخشد.
وی تأکید کرد: در منطق الگوی سوم، قرار نیست زن برای حضور اجتماعی «مردواره» شود، بلکه باید با حفظ و تثبیت ویژگیهای زنانه خود، آنها را در عرصه اجتماعی امتداد دهد.
به گفته عضو هیئت علمی پژوهشکده زن و خانواده، در این چارچوب، رعایت حدودی همچون حجاب و پرهیز از اختلاط نامناسب نیز در راستای حفظ هویت زنانه و جلوگیری از استحاله آن در الگوهای مردانه تعریف میشود.
تأکید بر حفظ هویت زنانه در کنشگری اجتماعی؛ تبیین ابعاد داخلی و تمدنی «الگوی سوم»
دکتر تاجیک، با تشریح ابعاد اجتماعی هویت زنان در چارچوب «الگوی سوم» تأکید کرد: در این نگاه، زن در عین حضور فعال در عرصههای اجتماعی، باید «زن بماند».
وی با بیان اینکه این رویکرد در تقابل با برخی جریانهای فمینیستی قرار میگیرد که به دنبال حذف ویژگیهای زنانه در مناسبات اجتماعی هستند، گفت: در بیانات سال ۱۳۹۸، سید علی خامنهای تصریح میکنند که زن در محیط اسلامی رشد شخصیتی، اخلاقی و سیاسی میکند، در اساسیترین مسائل اجتماعی کشور مشارکت دارد و در صفوف مقدم قرار میگیرد، اما در عین حال زن باقی میماند. به گفته وی، این تأکید نشاندهنده یکی از خطوط قرمز در کنشگری اجتماعی زنان در چارچوب الگوی سوم است.
ارسال نظرات