عضو هیات علمی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی مطرح کرد؛
تابآوری، مسئولیتپذیری و استقلال؛ کلیدهای تربیت پسر توسط پدران
حجتالاسلام صفری با انتقاد از تقلیل جایگاه پدر به تأمینکننده معیشت، این رویکرد را یکی از خطاهای رایج تربیتی دانست و تأکید کرد: پدران نباید تنها به عنوان «عابر بانک خانواده» شناخته شوند، بلکه نقش آنها در شکلگیری هویت و تربیت فرزندان، بهویژه پسران، غیرقابل جایگزین است.
به گزارش خبرنگار گروه جمعیت و تعالی خانواده خبرگزاری رسا، حجتالاسلام صفری عضو هیات علمی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی رحمة الله علیه، در سلسلهنشستهای پدر پسری که روز گذشته در دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران برگزار شد، با تأکید بر نقش بیبدیل پدران در فرآیند تربیت فرزندان، اظهار کرد: تقلیل جایگاه پدر به تأمینکننده صرف معیشت، یکی از خطاهای رایج در سبک تربیتی امروز جامعه است که پیامدهای جدی تربیتی به دنبال دارد.
وی با اشاره به تغییر تدریجی الگوی خانواده در سالهای پس از انقلاب افزود: متأسفانه در ذهنیت عمومی، مسئولیت تربیت عمدتاً بر دوش مادران گذاشته شده و پدران بهعنوان «عابربانک خانواده» تعریف میشوند، در حالی که از منظر معارف دینی، پدر نقشی اساسی و غیرقابل جایگزین در تربیت فرزندان دارد.
حجتالاسلام صفری با استناد به آموزههای دینی تصریح کرد: در روایات و ادعیه اهلبیت(ع) بر نقش تربیتی پدر تأکید جدی شده است؛ از جمله در دعای امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه که از خداوند طلب توفیق در تربیت صحیح فرزندان میشود. همچنین در روایات آمده است که سلامت و مصونیت فرزندان از انحرافات، ارتباط مستقیم با رفتار و منش پدران دارد.
وی با بیان اینکه تربیت پسران نیازمند توجه ویژه به «هویت مردانه» است، گفت: یکی از مهمترین وظایف پدر، مرد بار آوردن فرزند است؛ به این معنا که پسر باید از کودکی برای پذیرش نقشهای مردانه در آینده آماده شود. این مسئله نه یک امر دفعی، بلکه فرآیندی تدریجی است که باید از دوران کودکی آغاز شود.
عضو هیات علمی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی با اشاره به نامه امیرالمؤمنین(ع) به امام حسن(ع) در نهجالبلاغه خاطرنشان کرد: قلب نوجوان همچون زمینی آماده است که هر بذری در آن کاشته شود، رشد میکند؛ از همینرو، تربیت اگر در کودکی آغاز نشود، در بزرگسالی بهسختی قابل جبران خواهد بود.
حجتالاسلام صفری در ادامه، هویت مردانه را دارای پنج مؤلفه اساسی دانست و گفت: تابآوری، مسئولیتپذیری، استقلال، اقتدار و غیرت از مهمترین شاخصههایی است که باید در تربیت پسران مورد توجه پدران قرار گیرد.
به گفته وی، تابآوری در رأس این مؤلفهها قرار دارد، چرا که زندگی دنیوی بهطور طبیعی با سختیها و چالشها همراه است.
وی با تأکید بر اینکه «راحتی مطلق» در دنیا وجود ندارد، افزود: فرزندان باید از نظر شناختی به این درک برسند که مشکلات بخشی از مسیر رشد انسان است و از نظر رفتاری نیز یاد بگیرند در مواجهه با بحرانها، احساسات و هیجانات خود را مدیریت کنند.
عضو هیات علمی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی تصریح کرد: پدران در تربیت تابآوری فرزندان، پیش از هر چیز باید از خود آغاز کنند، چرا که پدر نخستین الگوی مردانه در نگاه پسر است و رفتار او در مواجهه با مشکلات، بیش از هر توصیهای در شکلگیری شخصیت فرزند اثرگذار خواهد بود.
حجتالاسلام صفری با اشاره به بُعد رفتاری تربیت تابآوری در پسران، تصریح کرد: نخستین گام در تربیت فرزند تابآور، این است که خود پدر به الگویی از تابآوری تبدیل شود؛ چراکه پسر، نخستین مواجهه جدی با مفهوم «مردانگی» را از رفتار پدر در مواجهه با مشکلات میآموزد.
وی با هشدار نسبت به گسترش «رفاهزدگی و نازپروری افراطی» در خانوادهها افزود: یکی از آسیبهای جدی تربیتی در جامعه امروز، تلاش برخی والدین برای فراهمکردن رفاه مطلق برای فرزندان، بهویژه پسران است؛ رفتاری که نهتنها لطف نیست، بلکه در آینده به ناتوانی فرزند در مدیریت واقعیتهای زندگی منجر میشود.
عضو هیات علمی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی ادامه داد: بسیاری از والدین که خود در کودکی با کمبودهایی مواجه بودهاند، تلاش میکنند تمام خواستههای فرزندشان را بیدرنگ برآورده کنند. این در حالی است که چنین سبکی از تربیت، ذهنیت «دستیابی فوری به خواستهها» را در کودک تثبیت میکند؛ ذهنیتی که با واقعیت زندگی اجتماعی و اقتصادی همخوانی ندارد.
حجتالاسلام صفری با تأکید بر ضرورت تفکیک میان «نیاز» و «خواسته» خاطرنشان کرد: هر آنچه فرزند مطالبه میکند، لزوماً نیاز نیست. والدین باید بهصورت آگاهانه برخی خواستهها را تأمین نکنند یا آنها را با تأخیر و مشروط به تلاش و مسئولیتپذیری محقق سازند تا فرزند بیاموزد برای رسیدن به اهدافش باید صبر، تلاش و برنامهریزی داشته باشد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، «کمالگرایی منفی» را از دیگر آسیبهای تربیتی دانست و گفت: تعیین اهداف غیرواقعبینانه و نامتناسب با توان و شرایط فرزند، فشار روانی مضاعفی ایجاد میکند و میتواند به سرخوردگی و ضعف تابآوری منجر شود.
حجتالاسلام صفری با اشاره به دو مؤلفه مهم دیگر هویت مردانه، یعنی «استقلال» و «مسئولیتپذیری»، اظهار کرد: پسران برای موفقیت در زندگی باید از کودکی مسئولیتپذیر بار بیایند. سپردن مسئولیتهای واقعی در خانه، مدیریت مالی محدود و واگذاری انجام کارهایی که توان انجام آن را دارند، نقش مهمی در شکلگیری استقلال شخصیتی آنها دارد.
وی با استناد به سیره انبیا و اولیای الهی افزود: در روایات، نوجوانان به کار، مهارتآموزی و پذیرش مسئولیت تشویق شدهاند. پیامبر اکرم(ص) نیز بیکاری و نداشتن مهارت را امری ناپسند میدانستند و بر فعالبودن نوجوانان تأکید داشتند.
عضو هیات علمی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی در ادامه به اهمیت «استقلال رأی» پرداخت و گفت: پسر باید قدرت نه گفتن و ایستادگی در برابر فشار همسالان را داشته باشد. این امر با آموزش تفکر انتقادی، گفتوگو، مناظره و نظرخواهی از فرزندان در محیط خانواده محقق میشود.
حجتالاسلام صفری با بیان اینکه پدران باید به فرزندان اجازه ابراز نظر بدهند، تصریح کرد: حتی اگر نظر فرزند نادرست است، نباید او را تحقیر یا سرزنش کرد. این تمرینها به پسر کمک میکند در جامعه بتواند بر اساس منطق و عقل تصمیم بگیرد، نه صرفاً هیجان و فشار جمع.
وی در بخش پایانی سخنان خود، بر ضرورت تقویت رابطه عاطفی پدر و پسر تأکید کرد و گفت: فعالیتهای مشترک مانند ورزش، کوهنوردی و گفتوگوی صمیمانه، نقش مهمی در ایجاد ارتباط مؤثر دارد. پدر باید در ذهن پسر، فردی قدرتمند، آگاه و قابل اتکا باشد.
حجتالاسلام صفری همچنین «پذیرش بیقیدوشرط» را نقطه کلیدی تربیت دانست و خاطرنشان کرد: پسر باید بداند حتی در صورت خطا و اشتباه، طرد نمیشود و پدر همواره نقطه امن و تکیهگاه اوست. ترس از طردشدن و استبداد تربیتی، آسیبهای جدی روانی و اجتماعی به دنبال دارد.
وی در پایان تأکید کرد: اگر پدران این اصول را در تربیت فرزندان رعایت کنند، میتوانند ضمن ایجاد رابطهای عمیق و مؤثر، پسرانی تابآور، مستقل و مسئولیتپذیر برای آینده جامعه تربیت کنند.
ارسال نظرات