تشریح ابعاد فنی خسارات وارده به پل B۱ / پنجاه درصد عرشه پل از بین رفت

 سمینار یک روزه «بررسی فنی و سازه‌ای پل B۱ - بزرگترین پل اکسترادوز خاورمیانه» در دانشکدگان فنی دانشگاه تهران برگزار شد.

در این سمینار که روز دوشنبه یکم تیرماه، به همت مرکز تخصصی صنعت فولاد دانشگاه تهران، با همکاری دانشکده مهندسی عمران و با حضور نمایندگان کارفرما و پیمانکار پل B۱ در سالن شهید رجب‌بیگی دانشگدکان فنی برگزار شد، سخنرانان به بررسی مسائل فنی و سازه‌ای این پل پرداختند.

در آغاز این سمینار که با استقبال گسترده دانشجویان مقاطع مختلف رشته‌های مهندسی عمران و همچنین حضور برخی صاحبنظران صنعت پل برگزار شد، امیررضا قیامی آزاد، رئیس مرکز تخصصی صنعت فولاد دانشگاه تهران، با قدردانی از حضور تیم طراحان و سازندگان این پل در این سمینار، هدف از برگزاری چنین نشست‌های را ارتباط بیشتر دانشگاه و صنعت عنوان کرد و گفت: امیدوارم دانشجویان حاضر در این نشست بتوانند آموخته‌های نظری را به بحث‌های عملی و تخصصی پیوند داده و در عرصه اجرا و عمل به کار بندند.»

استاد دانشکده مهندسی عمران دانشگدکان فنی دانشگاه تهران در ادامه به بررسی بحث‌های فنی و تخصصی و ویژگی‌های پل‌های اکسترادوز پرداخت.

رئیس مرکز تخصصی صنعت فولاد دانشگاه تهران با بیان اینکه تمام مراحل طراحی و ساخت پل بی ۱ توسط متخصصان داخلی انجام شده و تمام سازه‌ها و مواد استفاده شده در این پل نیز داخلی است، گفت: این امر موجب افتخار است که تمام مواد و سازه‌ها داخلی است و تنها مواد وارداتی استفاده شده در این پل استرندهای استفاده شده در کابل‌هاست؛ در حالیکه شرکت‌های فولادی کشور توان تولید این استرندها را دارند و امیدوارم این شرکت‌ها این استرندها را در داخل تولید کنند؛ چرا پایه ساخت پل‌های اکسترادوز همین استرندها هستند.

در ادامه این سمینار خشایار اسفندیاری، مشاور عالی شرکت احداث کنارگذر شمال کرج، مهندس کیوان وزیری، قائم مقام شرکت احداث کنارگذر شمال کرج و مهندس محمد آوری پور، مدیر فنی شرکت ساخت پل بی ۱ و مجری کنار گذر شمالی کرج، در سخنانی ضمن بررسی مسائل فنی و تخصصی این پل، تجربه‌های خود را با دانشجویان شرکت کننده در این سمینار در میان گذاشتند.

کیوان وزیری، قائم مقام شرکت احداث کنارگذر شمال کرج، با ارائه گزارشی درباره شرایط آغاز به کار این پروژه گفت: آزادراه شمالی کرج به طول ۱۸.۶ کیلومتر، دارای ۲۴ دستگاه پل و ۱۱ تقاطع است. این مسیر از ادامه آزادراه همت آغاز شده و تا شمال کرج ادامه دارد و در نهایت در منطقه بهشت سکینه به اتوبان کرج-قزوین متصل می‌شود.

وی کاهش بار ترافیک سنگین آزادراه تهران-کرج را از مهم‌ترین مزایای این پروژه برشمرد و تأکید کرد که این آزادراه می‌تواند بخش عمده‌ای از ترافیک ورودی به شمال کرج را تسهیل کند.

وزیری در ادامه با اشاره به پل B۱ به عنوان یکی از ۲۴ پل این مسیر، گفت: «این پل به دلیل شاخص‌های فنی خاص خود، یکی از پل‌های برتر کشور و از بزرگترین و برترین پل‌های خاورمیانه به شمار می‌رود. طول کلی این پل ۵۳۰ متر و دهانه اصلی آن ۱۷۰ متر و سایر دهانه‌ها ۱۰۰ متر است.»

وی با بیان اینکه هزینه ساخت آزادراه‌های مسطح در کشور به طور میانگین هر کیلومتر ۱,۰۰۰ میلیارد تومان (هزارهمت) است، تصریح کرد: پروژه آزادراه شمالی کرج به دلیل وجود ۲۴ پل با ویژگی‌های خاص، پروژه‌ای بسیار گران‌قیمت محسوب می‌شود.

مهندس وزیری این پروژه را حاصل همکاری دولت (وزارت راه و شهرسازی) و شهرداری کرج دانست که از سال ۱۳۹۵ آغاز شده است.

وی در تشریح روند اجرا گفت: «این پروژه تا پیش از حمله اسرائیل به این پل، ۹۸ درصد پیشرفت فیزیکی داشت و تنها ۲ متر و ۸۰ سانتیمتر از تکمیل پل باقی مانده بود و عملیات بتن‌ریزی آن در جریان بود. قرار بود این پل در ۲۰ فروردین ۱۴۰۵ به بهره‌برداری برسد، اما بر اثر حمله، فاصله باقی‌مانده برای اتصال دو دهانه پل از ۲ متر به ۴۰ متر افزایش یافت و اکنون نیاز به بازسازی مجدد دارد.»

پل B۱؛ سازه‌ای شاخص در خاورمیانه / جزئیات فنی طراحی و ساخت پل B۱

در ادامه، محمد آوری‌پور، مدیر شرکت فنی مهندسی آذران و مجری ساخت کنارگذر شمالی کرج، به ارائه گزارشی فنی از فرآیند ساخت پل B۱ پرداخت.

وی این پل را شامل دو بخش دانست و گفت: بخش دسترسی با سازه فلزی و کامپوزیت و بخش اصلی به طول ۳۶۰ متر که به روش اکسترادوز ساخته شده است.

آوری‌پور درباره فناوری به‌کاررفته توضیح داد: در ساخت این پل از کابل‌های اینترنال (داخلی) ایزو هیپو برای افزایش ظرفیت کششی و فشاری و همچنین کابل‌های اکسترنال برای تحمل بارهای زنده استفاده شده است. روش اجرای عرشه نیز به صورت پیشرانی و با استفاده از یک سازه فلزی به عنوان پلتفرم بوده است.

وی حجم عملیات اجرایی را چشمگیر توصیف کرد و گفت: «۱۸ هزار تن آرماتور و ۷۵ هزار مترمربع بتن در ساخت این پل مصرف شده و فونداسیون آن با توجه به اینکه در بستر رودخانه کرج واقع شده است، به جای شمع‌کوبی، با مطالعه دقیق ژئوتکنیک و استفاده از فونداسیون رادیه به ابعاد ۲۸ در ۳۲ متر (سطحی معادل ۳۸۰۰ مترمربع) و ارتفاع ۶ متر طراحی و اجرا شد تا صرفه‌جویی ریالی و زمانی حاصل شود. ستون‌های پل نیز به دلیل ارتفاع زیاد، از قطر ۲ متر به یک متر در انتها کاهش می‌یابند.»

مهندس آوری‌پور یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد این پل را عرض ۳۶ متری و پیوسته بودن عرشه (شاریو) دوقلو آن عنوان کرد و گفت: برخلاف پل‌های متداول که دارای دو ست مجزا هستند، دستگاه شاریوی این پل یک عرشه پیوسته ۳۶ متری را اجرا کرده که از نظر وزنی و سازه‌ای پیچیدگی خاصی داشته است.

بررسی خسارات و روند بازسازی

مدیر شرکت فنی مهندسی آذران سپس به تشریح جزئیات حمله و خسارات وارده پرداخت و گفت: «در این حمله، ابتدا دهانه پل دسترسی مورد اصابت قرار گرفت که منجر به تخریب دو دهانه از آن شد. پل در سه بخش جنوبی، میانی و شمالی آسیب دیده است.»

وی با اشاره به بازرسی‌های دقیق پس از حمله، افزود: بر اساس آزمایش‌های مخرب و غیرمخرب، طول تخریب‌شده عرشه در بخش شمالی ۱۶۰ متر، در بخش میانی ۴۵ متر و در بخش جنوبی ۳۵ متر برآورد شده است. در مجموع، حدود ۵۰ درصد از عرشه ۵۳۰ متری پل از بین رفته و نیاز به بازسازی دارد.

وی با بیان اینکه تصور اولیه، تنها از دست رفتن دو دهانه بود، تأکید کرد: در بخش جنوبی، ۳۵ متر از عرشه به‌طور کامل از پایه‌های اکسترادوز جدا شده و منهدم شده است. در بخش میانی ۴۵ متر و در بخش دسترسی و کامپوزیت متصل به پل اصلی، ۱۶۰ متر به‌طور کامل تخریب شده است.

مجری ساخت پل B۱ از تعریف فرایندی جدید با عنوان بازطراحی، تخریب، مقاوم‌سازی و بازآفرینی پل B۱ خبر داد و گفت: با توجه به آسیب شدید، سرستون‌های موجود دیگر قابل استفاده نیستند. با این حال، خوشبختانه پس از بررسی‌های تیم طراحی، امکان بازسازی در هر سه بخش با بهره‌گیری از ظرفیت‌های سازه‌ای موجود وجود دارد.

وی از برنامه‌ریزی برای استفاده از سازه فلزی الحاقی در دهانه میانی به دلیل ارتفاع زیاد و محدودیت دستگاه شاریو، و اجرای سازه بتنی در بخش جنوبی خبر داد و افزود: «کل کابل‌های عرشه به دلیل ضربات وارده آسیب جدی دیده و باید به‌طور کامل تعویض شوند. یک برنامه زمان‌بندی ۱۸ ماهه برای تکمیل بازسازی پیش‌بینی شده است.»

ضرورت نگاه جامع برای توسعه کشور

مهندس خشایار اسفندیاری، مشاور عالی شرکت احداث کنارگذر شمال کرج نیز، به عنوان دیگر سخنران این نشست، با اشاره به یکی از چالش‌های صنعت احداث، یعنی نبود ماتریس نقش-مسئولیت در پروژه‌ها، خطاب به دانشجویان حاضر گفت: برای موفقیت در نقش‌های حقیقی و حقوقی آینده، نباید صرفاً به دانش یک رشته دانشگاهی اکتفا کنید، بلکه باید دامنه مطالعات خود را در زمینه‌هایی چون مدیریت و اقتصاد گسترش دهید.

وی با تأکید بر اینکه موتور پیشران توسعه کشور، ترکیب صحیح و اصولی تکنوکراسی با مدیریت است، تصریح کرد: توسعه باید متقارن باشد و لازمه آن، برنامه‌ریزی دقیق است.

وی خطاب به دانشجویان و فارغ‌التحصیلان گفت: برای نقش‌آفرینی مؤثر در کشور، صرفاً داشتن مدرک دانشگاهی کافی نیست و باید دامنه دانش خود را به حوزه‌های مدیریت، اقتصاد و مطالعات اجتماعی گسترش دهید.

در پایان این سمینار نیز سخنرانان به پرسش‌های مطرح شده از سوی دانشجویان پاسخ دادند.

گفتنی است پل B۱ چند روز مانده به افتتاح این پل، ۱۳ فروردین ماه ۱۴۰۵ و در جریان جنگ تحمیلی سوم علیه ایران، توسط آمریکا بمباران شد که بیش از ۱۰۰ نفر در جریان این حمله شهید و زخمی شدند.