تشییع رهبر شهید، آغاز فصلی نو در کنشگری بینالمللی جبهه مقاومت است
اشاره: مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، صرفاً یک آیین ملی و مذهبی نیست، بلکه رویدادی با ابعاد گسترده منطقهای و بینالمللی است که میتواند به یکی از مهمترین رخدادهای رسانهای، دیپلماتیک و اجتماعی جهان اسلام در سالهای اخیر تبدیل شود. حضور گسترده هیئتهای رسمی خارجی، شخصیتهای علمی، فرهنگی، دینی و سیاسی، نمایندگان جبهه مقاومت، هزاران فعال رسانهای و میلیونها زائر ایرانی و غیرایرانی، این مراسم را به فرصتی کمنظیر برای نمایش همبستگی ملتها، تقویت دیپلماسی عمومی و روایت جهانی از انقلاب اسلامی تبدیل کرده است.
در چنین شرایطی، نحوه مدیریت ابعاد بینالمللی مراسم، سازماندهی حضور مهمانان خارجی، برنامهریزی برای پوشش رسانهای، مقابله با جنگ روایتها و همچنین برگزاری آیینهای بزرگداشت در کشورهای مختلف، از جمله موضوعاتی است که اهمیت ویژهای یافته است. از سوی دیگر، برگزاری مراسم تشییع در کشور عراق و بازتابهای آن نیز به یکی از محورهای مورد توجه رسانهها و افکار عمومی تبدیل شده است.
از این رو خبرنگار سرویس سیاسی خبرگزاری رسا با حجتالاسلام والمسلمین سیدمفید حسینی کوهساری، معاون بینالملل حوزههای علمیه، به گفتوگو نشسته تا به بررسی مهمترین ابعاد بینالمللی مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، تمهیدات پیشبینیشده برای میزبانی از مهمانان خارجی و روند هماهنگی برای برگزاری مراسم در عراق بپردازد.
رسا: با توجه به ابعاد گسترده بینالمللی مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، چه برنامهریزیهایی برای حضور مهمانان خارجی، شخصیتهای بینالمللی و انعکاس جهانی این رویداد انجام شده است؟
در تدارک مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، بخش بینالملل یکی از مهمترین محورهای برنامهریزی بوده و نهادهای مختلف، متناسب با مأموریت و مسئولیت خود، دعوت از شخصیتها و هیئتهای خارجی را بر عهده گرفتهاند.
در حوزه دیپلماسی رسمی، با توجه به جایگاه رهبر شهید بهعنوان عالیترین مقام کشور، مطابق عرف بینالمللی، دعوتنامههایی از سوی ریاست جمهوری برای رؤسای کشورها، نخستوزیران و دیگر مقامات عالیرتبه کشورهای مختلف ارسال شده است. بر اساس آخرین گزارشها، دهها هیئت دیپلماتیک از کشورهای گوناگون در سطوح مختلف برای حضور در این مراسم اعلام آمادگی کردهاند و روند هماهنگی حضور آنان از سوی وزارت امور خارجه در حال پیگیری است.
همزمان، دعوت از شخصیتهای علمی، فرهنگی و دینی جهان اسلام و دیگر کشورها از طریق نهادهایی همچون سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مجمع جهانی اهلبیت(ع)، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، حوزههای علمیه و جامعةالمصطفی العالمیه انجام شده است تا جمعی از نخبگان و اندیشمندان بینالمللی نیز در این رویداد حضور یابند.
در بخش رسانهای نیز صدها خبرنگار، نمایندگان رسانهها و فعالان رسانههای نوین و «انسانرسانهها» برای پوشش این مراسم دعوت شدهاند تا روایت این رخداد در سطح بینالمللی بازتاب گستردهای پیدا کند.
با توجه به نقش راهبردی رهبر شهید در جبهه مقاومت، حضور چهرههای شاخص و فرماندهان و شخصیتهای برجسته محور مقاومت نیز از دیگر ابعاد مهم این برنامه خواهد بود. بدین ترتیب، صدها شخصیت سیاسی، علمی، دینی، فرهنگی، رسانهای و مقاومتی از کشورهای مختلف در مراسم حضور خواهند داشت که این موضوع، بُعد بینالمللی مراسم را به شکلی چشمگیر تقویت میکند.
علاوه بر مهمانان رسمی، پیشبینی شده است حدود ۳۰۰ هزار زائر و شرکتکننده غیرایرانی از خارج از کشور برای حضور در مراسم وارد ایران شوند که برای میزبانی، راهنمایی و اسکان آنان در شهرهای تهران، قم و مشهد تمهیدات ویژهای در نظر گرفته شده است. همچنین با حضور گسترده اتباع خارجی مقیم ایران، شمار شرکتکنندگان غیرایرانی در این مراسم به چند میلیون نفر خواهد رسید.
در خارج از ایران نیز دهها و صدها برنامه همزمان در کشورهای مختلف برگزار خواهد شد؛ از جمله آیینهای تشییع نمادین، نمازهای غیابی، مراسم بزرگداشت، مجالس عزاداری و تجمعات مردمی که نشاندهنده بازتاب جهانی این رخداد است.
مجموع این ظرفیتها زمینه شکلگیری یک روایت فراگیر بینالمللی از مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی را فراهم میکند؛ روایتی که میتواند نقش مهمی در معرفی گفتمان انقلاب اسلامی، جبهه مقاومت و سرمایه اجتماعی آن در سطح جهان ایفا کند.
رسا: با توجه به حضور گسترده رسانههای داخلی و خارجی در مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، چه تمهیداتی برای پوشش رسانهای این رویداد پیشبینی شده و چه توصیهای به فعالان رسانهای دارید؟
شخصیتها و هیئتهای بینالمللی که برای شرکت در مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی به ایران سفر میکنند، علاوه بر حضور در آیین اصلی تشییع، برنامههای اختصاصی نیز برای ادای احترام به پیکر مطهر ایشان خواهند داشت. این برنامهها با پوشش رسانهای مناسب همراه خواهد بود و صدا و سیما و شبکههای مختلف رادیویی و تلویزیونی، استقرارهای ویژهای برای انعکاس حضور هیئتهای خارجی و برنامههای مرتبط در نظر گرفتهاند.
برای خبرنگاران و نمایندگان رسانههای بینالمللی نیز در شهرهای تهران، قم و مشهد، محلهای مشخصی جهت استقرار، پوشش خبری و ارسال گزارشها پیشبینی شده است. همچنین برای خبرنگارانی که از پیش ثبتنام و هماهنگیهای لازم را انجام دادهاند، کارتهای ویژه صادر شده و زیرساختهای لازم برای فعالیت رسانهای آنان فراهم شده است.
در کنار این تمهیدات، توجه به جنگ روایتها از اهمیت ویژهای برخوردار است. باید توجه داشت که همه رسانههای خارجی با هدف روایت دقیق و منصفانه این رویداد در مراسم حضور پیدا نمیکنند؛ برخی از آنها ممکن است در پی برجستهسازی حاشیهها، بزرگنمایی کاستیهای احتمالی یا ارائه تصویری مخدوش از این رخداد تاریخی باشند.
از اینرو، وظیفه فعالان رسانهای کشور تنها پوشش خبری مراسم نیست، بلکه روایت دقیق، جامع و بهموقع این رویداد و نیز پاسخگویی هوشمندانه به روایتهای نادرست، شبهات و فضاسازیهای رسانهای نیز اهمیت فراوانی دارد. تحقق این هدف، نیازمند همافزایی، انسجام و هماهنگی میان رسانههای داخلی و تمرکز بر خطوط اصلی روایت رسانهای است.
در این چارچوب، مهمترین اولویتهای رسانهای شامل معرفی شخصیت و مکتب رهبر شهید انقلاب اسلامی، تبیین جایگاه رهبر معظم انقلاب بهعنوان رهبر فعلی انقلاب اسلامی، روایت صحیح دستاوردها و ابعاد مختلف «جنگ رمضان» و همچنین نمایش بازتابها و امتدادهای منطقهای و بینالمللی این تحولات است. بیتردید، پرداختن به این محورهای راهبردی میتواند زمینه ارائه روایتی دقیق، اثرگذار و جهانی از این رویداد تاریخی را فراهم سازد.
رسا: در روزهای اخیر درباره برگزاری مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی در عراق، برخی فضاسازیها و روایتهای متفاوتی مطرح شده است. منشأ این درخواست چه بوده و روند هماهنگی برای برگزاری این مراسم چگونه شکل گرفت؟
درباره برگزاری مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی در عراق، شواهد و مستندات متعددی وجود دارد که نشان میدهد این مطالبه، پیش از هر چیز، از سوی اقشار مختلف جامعه عراق مطرح شده است.
در سطح مردمی، درخواستها و نامههای متعددی از سوی شخصیتهای اجتماعی، رؤسای عشایر و قبایل عراق خطاب به مسئولان جمهوری اسلامی ایران ارسال شد که در بسیاری از آنها، صدها نفر از بزرگان و سران قبایل خواستار برگزاری مراسم تشییع و بزرگداشت در عراق شده بودند. بخشی از این درخواستها نیز بهصورت عمومی و رسانهای منتشر شد.
در کنار این مطالبه مردمی، علما، مراجع، نخبگان دینی و فرهنگی عراق نیز با صدور بیانیهها و اعلام مواضع رسمی، بر ضرورت برگزاری این مراسم تأکید کردند. همچنین شماری از شخصیتها و مسئولان سیاسی عراق نیز حمایت خود را از این درخواست اعلام کردند.
مجموع این مطالبات در سطوح مختلف اجتماعی، نخبگانی و سیاسی، زمینه بررسی موضوع از سوی مسئولان جمهوری اسلامی ایران را فراهم کرد و پس از انجام رایزنیهای رسمی میان دو کشور، مسئولان عراقی نیز از برگزاری این مراسم استقبال کردند.
البته این همکاری صرفاً به این رویداد محدود نمیشود، بلکه در امتداد روابط عمیق و کمنظیر میان دو ملت و دو کشور قرار دارد؛ روابطی که طی سالهای اخیر در عرصههای مختلف، بهویژه مناسبتهای مذهبی و همکاریهای مردمی، نمود آشکاری داشته است.
به عنوان نمونه، در جریان رخدادهای اخیر، صدها موکب عراقی برای اعلام همبستگی با ملت ایران در شهرهای مختلف کشور حضور یافتند و با وجود اعلام بینیازی ایران به کمکهای مالی، کمکها و حمایتهای گسترده مردمی و خدماتی خود را به ایران ارسال کردند. همچنین مراجع تقلید، نخبگان دینی و گروههای مختلف اجتماعی عراق نیز در مناسبتهای گوناگون همبستگی خود را با جمهوری اسلامی ایران ابراز کردهاند.
از اینرو، روابط و انسجام میان ایران و عراق، چه در سطح ملتها، چه در میان نخبگان و چه در سطح مسئولان، دارای پشتوانهای مستحکم و مستند است و طبیعی است که چنین همگراییای با واکنش و فضاسازی برخی جریانهای معارض نیز مواجه شود. با این حال، حجم تعاملات، همکاریها و پیوندهای فرهنگی، مذهبی و اجتماعی میان دو کشور به اندازهای گسترده است که اینگونه فضاسازیها نمیتواند اصل این روابط راهبردی را زیر سؤال ببرد.
رسا: با توجه به حضور گسترده علما، نخبگان و شخصیتهای اثرگذار خارجی در مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، چه برنامهای برای تداوم ارتباط با این افراد و بهرهگیری از ظرفیت آنان پس از بازگشت به کشورهایشان پیشبینی شده است؟
برای مدت حضور مهمانان خارجی در ایران، برنامهای جامع و چندلایه طراحی شده است تا این سفر صرفاً به حضور در مراسم تشییع محدود نشود. در همین چارچوب، دو همایش بینالمللی، یکی در تهران و دیگری در قم، با حضور علما، اندیشمندان و شخصیتهای بینالمللی برگزار خواهد شد.
علاوه بر این، دیدارهای متعددی با شخصیتهای همتراز علمی، فرهنگی و دینی داخل کشور برای مهمانان خارجی برنامهریزی شده است. همچنین تیمهای تخصصی رسانهای مسئول انجام مصاحبه، مستندسازی و ثبت روایتهای این شخصیتها خواهند بود تا ظرفیت حضور آنان بهصورت گسترده در عرصه رسانهای نیز مورد استفاده قرار گیرد. هر یک از دستگاههای مسئول نیز متناسب با مأموریت خود، برنامههای اختصاصی و مستقلی برای مهمانان تحت پوشش خود تدارک دیدهاند و در کنار آن، چند برنامه متمرکز و مشترک نیز برای همه مهمانان بینالمللی اجرا خواهد شد.
اما نکته مهمتر، استمرار این ارتباط پس از پایان مراسم است. این دیدگاه کاملاً درست است که نباید این تعاملات به چند روز حضور مهمانان در ایران محدود بماند، بلکه باید زمینه تداوم ارتباط و کنشگری آنان در کشورهای خود نیز فراهم شود.
البته باید توجه داشت شخصیتهایی که در این مراسم حضور پیدا میکنند، پیش از این نیز از فعالان و کنشگران شناختهشده در حمایت از انقلاب اسلامی، جبهه مقاومت و آرمانهای امت اسلامی بودهاند و حضور آنان در این مراسم، نخستین اقدام یا موضعگیری آنان در این مسیر نیست. بسیاری از این افراد طی سالهای گذشته فعالیتهای گستردهای در حوزههای فرهنگی، رسانهای، علمی و اجتماعی داشتهاند و شاید یکی از کاستیهای ما این بوده که نتوانستهایم بازتاب این فعالیتها و حمایتهای بینالمللی را بهدرستی به افکار عمومی داخل کشور و حتی جهان منتقل کنیم.
در ماههای اخیر نیز نمونههای متعددی از این همراهی مشاهده شده است؛ از جمله صدور بیانیهها و مواضع متعدد از سوی علما، نهادهای دینی، مجامع علمی و شخصیتهای برجسته جهان اسلام در محکومیت ترامپ و سیاستهای آمریکا و رژیم صهیونیستی و حمایت از جمهوری اسلامی ایران. همچنین در کشورهای مختلف، تجمعها، نشستها و برنامههای متنوعی در حمایت از انقلاب اسلامی و بزرگداشت رهبر شهید برگزار شده است.
بازتاب این تحولات تنها به نخبگان محدود نمانده و در سطح افکار عمومی نیز آثار قابلتوجهی بر جای گذاشته است. اگر از «بعثت ملت ایران» برای توصیف همبستگی و خیزش اجتماعی مردم ایران یاد میشود، میتوان نشانههای تحول مشابهی را در برخی دیگر از کشورهای اسلامی نیز مشاهده کرد. در کشورهایی مانند عراق، پاکستان، هند و بنگلادش، واکنشهای مردمی و اجتماعی به این رخداد، از شکلگیری موجهای جدیدی از همگرایی، بیداری اسلامی و احساس مسئولیت نسبت به مسائل جهان اسلام حکایت دارد.
حتی در برخی جوامع غیرمسلمان نیز این تحولات، زمینهساز بروز موجی از بیداری انسانی و حساسیت بیشتر نسبت به تحولات منطقه و مسائل مرتبط با عدالت و مقاومت شده است. از این منظر، مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی را نباید نقطه آغاز یک حرکت دانست، بلکه این مراسم، مرحلهای نو در استمرار و تقویت جریانی است که پیش از این در عرصه بینالمللی شکل گرفته و اکنون وارد فصل تازهای از تعاملات، همگرایی و کنشگری جهانی شده است.