در گفتوگوی اسلام و مسیحیت مطرح شد: تفاوتها و شباهتهای حضرت عیسی(ع) و پیامبر اسلام(ص)
به گزارش خبرنگار گروه فرق و ادیان خبرگزاری رسا، حجت الاسلام محمد کاشانی، مدیر موسسه بین المللی گفتوگوی اسلام و مسیحیت، در نشست علمیای با موضوع مسیحِ قرآن و انجیل؛ در افق گفتوگوی اسلام و مسیح که به همت مجمع فرق، ادیان، اقوام و مذاهب (مفام) برگزار شد، با اشاره به تقارن ایام میلاد پیامبر اسلام(ص) با ایام واقعی میلاد حضرت عیسی مسیح(ع)، به تبیین شباهتها و تفاوتهای بنیادین این دو پیامبر بزرگ الهی در حوزه مأموریت، معجزه، سبک زندگی، اخلاق اجتماعی و جایگاه اعتقادی در متون اسلامی و مسیحی پرداخت.
حجتالاسلام کاشانی بیان داشت: هرچند در سنت رایج مسیحیت، میلاد حضرت عیسی(ع) در اواخر دسامبر گرامی داشته میشود، اما شواهد تاریخی، اقلیمی و قرائن موجود در متون دینی نشان میدهد که این تاریخ با واقعیت تاریخی تطابق ندارد. حضور چوپانان در صحرا و شرایط آبوهوایی فلسطین حاکی از آن است که میلاد حضرت عیسی(ع) به احتمال زیاد در اواخر شهریور یا اوایل مهرماه رخ داده است.
وی افزود: انتخاب تاریخ ۲۵ دسامبر بیش از آنکه ریشه در تاریخ دقیق میلاد حضرت عیسی(ع) داشته باشد، متأثر از آیینهای باستانی همچون میترائیسم است؛ آیینی که تولد خورشید را پس از شب یلدا جشن میگرفت و افزایش تدریجی نور را نماد زایش دوباره میدانست.
عیسیِ بشارتدهنده به محمدِ خاتم
مدیر موسسه بین المللی گفتوگوی اسلام و مسیحیت با اشاره به جایگاه حضرت عیسی(ع) در متون مقدس تصریح کرد: یکی از مهمترین تفاوتهای حضرت عیسی(ع) و پیامبر اسلام(ص)، نقش بشارتدهندگی است. عیسی(ع) در قرآن کریم و اناجیل، از پیامبری پس از خود خبر میدهد و او را با عناوینی چون «روح راستی» و «احمد» معرفی میکند؛ در حالی که پیامبر اسلام(ص) به عنوان خاتمالانبیا، نقطه پایان سلسله نبوت است و همه پیامبران پیشین برای زمینهسازی بعثت ایشان آمدهاند.
حجتالاسلام کاشانی دومین تفاوت اساسی را در گستره مأموریت این دو پیامبر دانست و گفت: حضرت عیسی(ع) مأموریتی محدود به بنیاسرائیل داشت؛ امری که هم در قرآن و هم در انجیل بهصراحت بیان شده است. حتی در برخی نقلهای انجیلی، ایشان از انجام معجزه برای غیر بنیاسرائیلیان امتناع میکند، چرا که اساساً برای آنان مبعوث نشده بود.
وی ادامه داد: در مقابل، پیامبر اسلام(ص) با تعبیر «رحمةً للعالمین» پیامبری جهانی معرفی میشود و دعوت اسلام از ابتدا ناظر به همه بشریت است؛ ظرفیتی که به هیچیک از پیامبران پیشین داده نشده بود.
حجتالاسلام کاشانی با اشاره به تفاوت نوع معجزات اظهار داشت: معجزات حضرت عیسی(ع) عمدتاً حسی، مقطعی و محدود به شاهدان مستقیم بود؛ مانند شفا دادن بیماران و زنده کردن مردگان. اما معجزه پیامبر اسلام(ص)، یعنی قرآن کریم، معجزهای عقلی، کلامی، فراتاریخی و جاودانه است که در همه زمانها و مکانها، حجیت خود را حفظ کرده است.
وی افزود: خداوند هیچ ضمانتی برای حفظ کتب آسمانی پیشین نداده بود، اما درباره قرآن صراحتاً میفرماید: «إِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ»؛ و این نشاندهنده جایگاه ویژه قرآن به عنوان معجزه پایدار پیامبر اسلام(ص) است.
جامعیت اسلام در برابر زهد صرف
مدیر موسسه بین المللی گفتوگوی اسلام و مسیحیت با اشاره به تفاوت سبک زندگی دو پیامبر گفت: تعالیم حضرت عیسی(ع) در انجیل زمان حال، عمدتاً بر زهد، معنویت و ترک دنیا متمرکز است؛ اما اسلام در کنار معنویت، به همه عرصههای زندگی انسان از جمله خانواده، اقتصاد، اجتماع، سیاست و اخلاق اجتماعی توجه دارد.
وی تصریح کرد: پیامبر اسلام(ص) الگویی جامع برای انسان است؛ او هم عابد و عارف بود، هم پدر و همسر، هم مدیر جامعه و هم فرمانده میدان نبرد. این در حالی است که حضرت عیسی(ع) ازدواج نکرد و الگوی او بیشتر ناظر به سلوک معنوی فردی است.
حجتالاسلام کاشانی با مقایسه سیره اخلاقی دو پیامبر در شرایط قدرت اظهار داشت: در آموزههای مسیحی، مظلومیت به عنوان نماد اخلاق معرفی میشود، اما پیامبر اسلام(ص) نشان داد که میتوان در اوج قدرت، اخلاق، عدالت، عفو و رحمت را حفظ کرد. فتح مکه نمونهای روشن از اخلاق در اوج اقتدار است.
وی افزود: پیامبر اسلام(ص) نهتنها حقوق انسانها، بلکه حقوق حیوانات، محیط زیست و حتی اخلاق در جنگ را پایهگذاری کرد و فرمود: پیران، کودکان و غیرنظامیان را نکشید، درختان را قطع نکنید و با اسیران با رحمت رفتار کنید؛ اصولی که امروز مبنای حقوق بشردوستانه در جهان است.
مدیر موسسه بین المللی گفتوگوی اسلام و مسیحیت با تأکید بر احترام عمیق اسلام به حضرت عیسی(ع) گفت: قرآن، عیسی(ع) را بنده صالح خدا، پیامبر الهی و از مقربین درگاه پروردگار معرفی میکند و هرگونه الوهیت یا تثلیث را مردود میداند. آموزه تثلیث نه در قرآن و نه بهصورت صریح در انجیل اولیه وجود نداشته و بعدها به باورهای مسیحی افزوده شده است.
وی افزود: اسلام، حضرت عیسی(ع) را از نسبتهایی که با شأن پیامبری سازگار نیست، همچون رهاشدگی بر صلیب یا نسبت دادن اعمال غیرهدایتگر، منزه میداند و جایگاه او را در اوج کرامت انسانی و بندگی خدا حفظ میکند.
شباهتهای عمیق در اخلاق و معنویت
حجتالاسلام کاشانی در بخش پایانی سخنان خود خاطرنشان کرد: با وجود تفاوتها، شباهتهای عمیقی میان حضرت عیسی(ع) و پیامبر اسلام(ص) وجود دارد؛ از زهد و سادهزیستی، شبزندهداری، خدمت به خلق، محبت به فقرا و کودکان، تا دعوت به توبه، صلح، رحمت و بندگی خدای یگانه.
وی تأکید کرد: این شباهتها نشان میدهد که اصل پیام همه انبیا یکی است، اما تفاوتها ناشی از شرایط تاریخی، ظرفیت امتها و دامنه مأموریت الهی آنان بوده است؛ و در این میان، اسلام با پیامبر خاتم(ص)، کاملترین و جامعترین الگوی زندگی دینی و انسانی را به بشر ارائه کرده است.