انقلاب اسلامی؛ ثمره پیوند فقاهت، مردم و رهبری دینی

به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا در فارس، انقلاب اسلامی ایران را نمی‌توان صرفاً یک رخداد سیاسی دانست؛ این انقلاب، خیزشی عمیق و ریشه‌دار در بطن اندیشه دینی و آگاهی اجتماعی ملت ایران بود که حوزه‌های علمیه و فقهای دینی در شکل‌گیری و هدایت آن نقشی بی‌بدیل ایفا کردند. حوزه‌های علمیه به‌عنوان خاستگاه تولید فکر دینی و تربیت علمای متعهد، همواره در طول تاریخ تشیع، مسئولیت صیانت از دین، دفاع از حقوق مردم و مقابله با ظلم و استبداد را بر عهده داشته‌اند و در نهضت انقلاب اسلامی نیز این رسالت تاریخی را به‌روشنی به انجام رساندند.

حوزه‌های علمیه با پرورش فقهای آگاه به زمان و مسائل اجتماعی، توانستند قرائتی پویا و مسئولیت‌پذیر از دین ارائه دهند؛ قرائتی که دین را از حاشیه زندگی اجتماعی خارج کرد و آن را به متن تحولات سیاسی و اجتماعی جامعه آورد. امام خمینی(ره) به‌عنوان برجسته‌ترین پرورش‌یافته مکتب فقاهت شیعی، با تکیه بر مبانی فقهی و اندیشه ناب اسلامی، نظریه ولایت فقیه را از سطح مباحث علمی به عرصه عمل اجتماعی و سیاسی وارد کرد و نشان داد که فقه شیعه ظرفیت اداره جامعه و مقابله با نظام‌های سلطه‌گر را دارد.

نقش فقهای دینی در روشنگری مردم و ایجاد بیداری اجتماعی، از دیگر عوامل مهم در شکل‌گیری انقلاب اسلامی بود. علمای دین با حضور در میان مردم، ایراد خطابه‌ها، صدور اعلامیه‌ها و تبیین ماهیت ضد دینی و وابسته رژیم پهلوی، توانستند آگاهی عمومی را افزایش داده و اعتماد مردم را جلب کنند. این پیوند عمیق میان مرجعیت دینی و توده‌های مردم، سرمایه اجتماعی عظیمی را پدید آورد که موتور محرک انقلاب اسلامی شد.

حوزه‌های علمیه همچنین با پرداخت هزینه‌های سنگین، از جمله تبعید، زندان، محدودیت‌ها و تقدیم شهدای گران‌قدر، نشان دادند که در مسیر تحقق اسلام و عدالت اجتماعی، از هیچ فداکاری فروگذار نیستند. این ایستادگی و پایبندی به آرمان‌ها، مشروعیت و مقبولیت حرکت انقلابی را در میان اقشار مختلف جامعه تقویت کرد و اعتماد عمومی به رهبری دینی را افزایش داد.

در نهایت، پیروزی انقلاب اسلامی گواه روشنی بر کارآمدی اندیشه فقهی در اداره جامعه و نقش محوری حوزه‌های علمیه در تحولات بزرگ اجتماعی است. امروز نیز تداوم انقلاب اسلامی، تقویت گفتمان مقاومت و تحقق تمدن نوین اسلامی، نیازمند حوزه‌هایی پویا، فقهایی بصیر و ارتباط مستمر و عمیق میان دین و جامعه است. بی‌تردید، بازخوانی این نقش تاریخی می‌تواند برای نسل جوان الهام‌بخش باشد و مسیر آینده انقلاب را روشن‌تر سازد.