گزارش تحلیلی فیلم دفاع مقدسی «پل»

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، فیلم «پل» تلاشی است برای قرار گرفتن در ژانر سینمای دفاع مقدس، اما در عمل بیش از آنکه واجد مختصات این گونه سینمایی باشد، دچار سردرگمی در هویت، روایت و اجراست. شکاف عمیق میان فرم و محتوا مهم‌ترین مسئله‌ای است که در تمام طول فیلم به چشم می‌آید.

بازیگری و صدا
یکی از ضعف‌های جدی فیلم، صدای بازیگران اصلی است. لحن، بیان و کیفیت صدا نه‌تنها با فضای جنگ و موقعیت‌های بحرانی هم‌خوانی ندارد، بلکه در بسیاری از صحنه‌ها حس تصنع و عدم باورپذیری را به مخاطب منتقل می‌کند. این مسئله باعث می‌شود تماشاگر نتواند با شخصیت‌ها همذات‌پنداری کند.

فیلم‌برداری
در مقابل، فیلم‌برداری نقطه قوت آشکار «پل» است. قاب‌بندی‌ها، نور و استفاده از فضا – هرچند محدود – حرفه‌ای و چشم‌نواز است. اما این کیفیت بصری، به‌دلیل ضعف شدید در روایت و کارگردانی، عملاً هدر رفته و به تنهایی نمی‌تواند فیلم را نجات دهد.

کارگردانی و روایت
کارگردانی فیلم افتضاح است؛ نه از منظر تکنیکی صرف، بلکه به‌دلیل ناتوانی در هدایت روایت، ریتم و معنا. تعلل بیش از حد در سکانس‌ها، کش‌دادن بی‌دلیل زمان و اضافه کردن تایم‌های زائد، مستقیماً از بی‌محتوا بودن فیلم ناشی می‌شود. بسیاری از سکانس‌ها اگر حذف شوند، لطمه‌ای به داستان وارد نمی‌شود؛ چون اساساً داستانی منسجم وجود ندارد.

دیالوگ‌ها و لحن
دیالوگ‌ها حتی در شرایط عادی و بدون موقعیت طنز، ناخواسته حال‌وهوای کمیک دارند. این طنز ناخواسته، در تضاد کامل با فضای جنگ و دفاع مقدس است و باعث فروپاشی اتمسفر جدی فیلم می‌شود. توضیح نقشه عملیات توسط فرمانده برای توجیه یک «پسر»، نمونه‌ای بارز از دیالوگ‌نویسی غیرواقعی و ساده‌انگارانه است که بیشتر شبیه کلاس درس است تا میدان جنگ.

عدم واقع‌نمایی
رفتار شخصیت‌ها با منطق جنگ هم‌خوانی ندارد؛ سربازانی که به‌جای آمادگی رزمی، درگیر درست کردن تخت و گهواره هستند، بیشتر یادآور زندگی روزمره‌اند تا شرایط اضطراری جبهه. داستان کلی نیز واقعی به نظر نمی‌رسد و فاقد حس مستندوار و باورپذیری است که از سینمای دفاع مقدس انتظار می‌رود.

لوکیشن و فضاسازی جنگ
فیلم عملاً تنها یک لوکیشن جنگی دارد: نیزار. جنگ در «پل» به صدای توپ و تانک محدود شده و از تنوع مکانی، تحرک و پویایی جبهه خبری نیست. این تک‌لوکیشن بودن، نه‌تنها کمکی به تمرکز درام نکرده، بلکه باعث شده فضای فیلم بی‌ربط و خنثی نسبت به موضوع دفاع مقدس جلوه کند.

ناسازگاری‌های محتوایی
نمایش بالاتنه لخت در فیلمی با عنوان دفاع مقدسی، بدون توجیه روایی یا نمادین، نادرست و خارج از چارچوب این ژانر است. همچنین عاشق شدن ناگهانی شخصیت‌ها، بدون زمینه‌سازی دراماتیک، عجیب و تصنعی است و بیشتر به ملودرام‌های سطحی شباهت دارد.

پایان‌بندی
نجات دادن یکی از رزمندگان در پایان فیلم، به‌جای ایجاد اوج احساسی، یادآور فیلم‌های هندی است؛ اغراق‌آمیز، غیرواقعی و فاقد منطق روایی. این پایان‌بندی، آخرین ضربه را به باورپذیری فیلم وارد می‌کند.

شباهت به فیلم‌های غیرجنگی
در نهایت، بخش اعظم «پل» تفاوت چندانی با فیلم‌هایی که در تهران و فضاهای شهری ساخته می‌شوند ندارد؛ داستان بچه‌ای که پیدا شده و جست‌وجو برای یافتن مادرش، می‌توانست در هر ژانر دیگری روایت شود. جنگ در این فیلم نه بستر معناست و نه عنصر پیش‌برنده روایت، بلکه صرفاً پس‌زمینه‌ای صوتی و بصری است.

جمع‌بندی
«پل» نمونه‌ای از فیلم‌هایی است که عنوان دفاع مقدس را یدک می‌کشند، اما در محتوا، روایت و جهان‌بینی، فاصله‌ای جدی با این ژانر دارند. فیلم‌برداری خوب، تنها نقطه قوتی است که زیر بار ضعف‌های شدید کارگردانی، فیلمنامه و شخصیت‌پردازی دفن شده است.