ایران وارد باشگاه ۱۱۰ محصول پیشرفته جهان شد

به گزارش سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، در میانه‌ روزهایی که افکار عمومی بیش از هر چیز در تیررس اخبار منفی قرار می‌گیرد، گاهی خبرهایی منتشر می‌شود که اثرشان ماندگارتر است. خبرهایی که از «نتیجه» سخن می‌گویند؛ نتیجه عملکرد پژوهشگران و صاحبان علم مثل فناوری‌ای که در صنعت اجرا شده، بازاری که از واردات بی‌نیاز شده و تالابی که دوباره جان گرفته است. در ادامه، پنج خبر امید بخش در حالی مرور می‌کنیم که هر کدام بخشی از پازل پیشرفت را کامل می‌کنند، با ما همراه باشید:

صدور مجوز ۶ محصول پیشرفته سلولی

پژوهشگران پژوهشگاه رویان موفق شدند شش محصول در حوزه سلول‌درمانی و مهندسی بافت را به مرحله دریافت مجوز و ورود به بازار برسانند؛ دستاوردی که ایران را در جمع کشورهای دارای ۱۱۰ فرآورده پیشرفته تأییدشده در این حوزه قرار داده است.

سلول‌درمانی یکی از پیچیده‌ترین و پیشرفته‌ترین شاخه‌های پزشکی نوین محسوب می‌شود. در این حوزه، سلول‌ها به‌عنوان ابزار درمانی برای ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده یا مقابله با بیماری‌های سخت‌درمان به کار گرفته می‌شوند.

رسیدن به مرحله مجوز در این محصولات به معنای عبور از مسیر طولانی آزمایش‌های پیش‌بالینی، کارآزمایی‌های بالینی، ارزیابی‌های ایمنی و استانداردهای سخت‌گیرانه تولید صنعتی است.

کارشناسان حوزه زیست‌فناوری می‌گویند بسیاری از پروژه‌های تحقیقاتی در جهان در مرحله‌ای موسوم به «دره مرگ فناوری» متوقف می‌شوند؛ جایی میان مقاله علمی و تولید صنعتی. با این وجود عبور از این مرحله نشان می‌دهد زیرساخت‌های علمی، صنعتی و نظارتی کشور توانسته‌اند یک زنجیره کامل از پژوهش تا محصول را شکل دهند.

توجه داشته باشید آثار این اتفاق برای جامعه تنها به اعتبار علمی محدود نمی‌شود، بلکه تولید داخلی این محصولات می‌تواند هزینه درمان بیماران را کاهش دهد، وابستگی به واردات درمان‌های گران‌قیمت را کم کند و زمینه صادرات خدمات و محصولات دانش‌بنیان را فراهم سازد. همچنین این دستاورد، علاوه بر تقویت جایگاه علمی ایران در منطقه می‌تواند به توسعه اقتصاد دانش‌بنیان نیز کمک کند.

بومی‌سازی فناوری تصفیه پسماند خطرناک صنعت نفت

در حوزه صنعت، همکاری مشترک میان دانشگاه تهران و دانشگاه علم و صنعت ایران به طراحی فناوری بومی برای تصفیه «کاستیک مستعمل» انجامیده است؛ ماده‌ای بسیار قلیایی و خطرناک که در فرآیندهای پالایش نفت تولید می‌شود.

کاستیک مستعمل به دلیل ماهیت شیمیایی خاص خود، اگر به ‌درستی مدیریت نشود می‌تواند آسیب‌های جدی زیست‌محیطی ایجاد کند. روش‌های رایج تصفیه آن معمولاً انرژی‌بر و پرهزینه هستند و گاهی نیازمند حمل‌ونقل مواد خطرناک به مراکز خاص است.

در این میان فناوری جدید ایرانی، امکان نصب مستقیم در پالایشگاه و تصفیه در محل را فراهم می‌کند. در این اثنا اجرای آزمایشی این طرح در پالایشگاه آبادان با موفقیت همراه بوده است؛ موضوعی که می‌تواند زمینه‌ساز توسعه صنعتی آن در دیگر پالایشگاه‌های کشور شود.

همچنین در صورت فراگیر شدن این فناوری که نمونه‌ای از پیوند واقعی دانشگاه و صنعت است، هزینه مدیریت پسماند کاهش می‌یابد، ریسک‌های زیست‌محیطی کم می‌شود و در نهایت وابستگی به فناوری‌های خارجی محدود خواهد بود.

کاهش وابستگی دامداری‌های صنعتی به واردات 

در حوزه کشاورزی و امنیت غذایی نیز یک شرکت دانش‌بنیان مستقر در پارک علم و فناوری دانشگاه تهران توانسته حدود ۸۰ درصد بازار گاوداری‌های صنعتی تهران، البرز و قزوین را در اختیار بگیرد. این شرکت دانش بنیان   با تولید مکمل‌های تخصصی، ضدعفونی‌کننده‌های دام و نهاده‌های نوآورانه، جایگزین برندهای اروپایی شده است.

یکی از محصولات شاخص آن «اوره آهسته‌رهش» است که بهره‌وری بالایی در تغذیه دام دارد و می‌تواند نیاز به مصرف مقادیر زیاد کنجاله سویا را کاهش دهد. با توجه به اینکه خوراک دام بخش قابل توجهی از هزینه تولید لبنیات و گوشت را تشکیل می‌دهد، هرگونه کاهش وابستگی به واردات نهاده‌ها می‌تواند در ثبات بازار محصولات پروتئینی مؤثر باشد.

همچنین برنامه  صادرات به کشورهای منطقه را نیز دنبال می‌کند. آن هم در شرایطی که امنیت غذایی یکی از دغدغه‌های راهبردی کشورها است، چنین نوآوری‌هایی اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.

افزایش ورودی آب و احیای تالاب هشیلان

در حوزه محیط‌زیست، تالاب هشیلان کرمانشاه که طی سال‌های گذشته با کاهش شدید سطح آب روبه‌رو بود، با اجرای اقدامات مدیریتی دوباره آبگیری شده است. انسداد چاه‌های غیرمجاز، کنترل برداشت آب‌های زیرزمینی و هدایت بخشی از آب رودخانه رازآور به تالاب باعث شده ورودی آب به این زیست‌بوم افزایش یابد. نتیجه این اقدامات، بهبود نسبی وضعیت پوشش گیاهی و بازگشت برخی گونه‌های جانوری است.

در نظر داشته باشید تالاب‌ها نقش مهمی در تنظیم اقلیم محلی، تغذیه سفره‌های زیرزمینی و حفظ تنوع زیستی دارند، بنابراین احیای هشیلان می‌تواند علاوه بر آثار زیست‌محیطی، به رونق گردشگری طبیعی و بهبود معیشت جوامع محلی نیز کمک کند.

بازگشت پرندگان مهاجر به تالاب زریبار

در استان کردستان نیز تالاب تالاب زریبار پس از بهبود شرایط آبی دوباره میزبان لک‌لک‌های مهاجر شده است. این تالاب که در کنوانسیون رامسر ثبت شده، طی سال‌های گذشته با افت کیفیت آب مواجه بود. حال بازگشت پرندگان مهاجر به یک زیستگاه، شاخصی مهم در ارزیابی سلامت اکوسیستم محسوب می‌شود.

کارشناسان محیط‌زیست تأکید می‌کنند که این گونه‌ها تنها در صورت وجود منابع غذایی کافی و امنیت زیستگاهی، منطقه‌ای را برای استقرار انتخاب می‌کنند. پس بهبود وضعیت زریبار می‌تواند مقدمه‌ای برای تقویت گردشگری طبیعی در منطقه مریوان و افزایش توجه عمومی به حفاظت از تالاب‌ها باشد.

تصویر بزرگ‌تری که دیده نمی‌شود

این پنج خبر، هر کدام به حوزه‌ای متفاوت تعلق دارند؛ اما در کنار هم تصویری بزرگ‌تر می‌سازند. تصویری از کشوری که در حوزه سلامت به تولید محصولات پیچیده درمانی رسیده، در صنعت نفت یک چالش زیست‌محیطی را با دانش بومی حل کرده، در کشاورزی بخشی از وابستگی وارداتی را کاهش داده و در محیط‌زیست، نشانه‌هایی از احیای اکوسیستم‌های آسیب‌دیده را تجربه می‌کند.