یادداشت اختصاصی؛
افزایش آمار ازدواج در کرهجنوبی، الگویی موفق
افزایش نسبی آمار ازدواج در کره جنوبی را نمیتوان صرفاً با شاخصهای اقتصادی یا سیاستهای تشویقی توضیح داد؛ بخشی از این تغییر، حاصل دگرگونی آرام اما معنادار در نگرش نسل جوان است که بهواسطه روایتهای رسانهای، بهویژه کیدراماها، ازدواج را دوباره بهعنوان امری ممکن، امیدبخش و معنادار بازتعریف کردهاند.
به گزارش خبرنگار گروه جمعیت و تعالی خانواده خبرگزاری رسا، گزارشهای آماری طی سالهای اخیر در کره جنوبی، تصویری متفاوت از وضعیت ازدواج را ترسیم میکنند؛ وضعیتی که پس از دورههایی از کاهش پیوسته، اکنون شاهد رشدهای جزئی در آن هستیم. برای درک این روند، بررسی دلایل کاهش نرخ ازدواج در گذشته و عوامل موثر بر افزایش اخیر آن ضروری به نظر میرسد.
عوامل بازدارنده و کاهش نرخ ازدواج در سالهای گذشته
بررسیها نشان میدهد که چهار عامل اصلی در کاهش آمار ازدواج در کره جنوبی نقش داشتهاند. در رأس این عوامل، مسائل اقتصادی و افزایش هزینهها قرار دارد. بسیاری از جوانان کرهای فقدان تمکن مالی کافی برای برگزاری مراسم ازدواج، تهیه مسکن و تأمین آینده را مانعی جدی دانسته و تشکیل خانواده را به تعویق میاندازند. تبعیت این امر، گرانی مسکن و بالارفتن هزینههای زندگی است که نسبت به گذشته، مسیر استقلال و تشکیل خانه را دشوارتر کرده است.
دومین عامل، تغییر نگرشهای اجتماعی است. نتایج نظرسنجیها حاکی از آن است که تمایل نسل جوان به ازدواج کاهش یافته و تنها درصد کمی از آنها این امر را ضروری میدانند. فرهنگ پیشرفته و تمرکز بر تحصیلات و پیشرفت شغلی نیز باعث شده بسیاری از افراد ازدواج را تا اواخر دهه سوم زندگی خود به تأخیر بیندازند.
دلایل رشد اخیر آمار ازدواج
با وجود موانع ذکر شده، آمارهای اخیر نشاندهنده افزایش نسبی ازدواجهاست که کارشناسان دلایل مختلفی را برای آن برمیشمرند. یکی از مهمترین این دلایل، جبران عقبافتادگیهای دوران پاندمی است. بخشی از افزایش ازدواجها در سالهای اخیر ناشی از برگزاری مراسمهایی است که به دلیل محدودیتهای کرونا به تعویق افتاده بودند و اکنون به سرانجام رسیدهاند.
همچنین، سیاستهای تشویقی دولت نیز نقش خود را ایفا کرده است. اجرای طرحهایی مانند اعطای وامهای کمبهره به خانهاولیها، پرداخت کمکهزینه به زوجهای جوان و ارائه تسهیلات مسکن، تلاشی برای کاهش فشارهای مالی بر متقاضیان ازدواج بوده است.
از نظر جمعیتشناختی نیز، ورود نسل مناسب برای ازدواج موثر بوده است. افزایش جمعیت زنان در رده سنی ۳۰ تا ۳۵ سالگی که سن معمول ازدواج در کره جنوبی محسوب میشود، به طور طبیعی باعث افزایش تعداد ازدواجها شده است.
مهندسی فرهنگ و کیدراما
لکن یکی از عوامل مهم اما کمتر بازتابیافته و فراموش شده در تحلیلهای فرهنگی این روند، تغییر نگرشی است که در میان نسل جوان نسبت به ازدواج و روابط بینفردی شکل گرفته است — تغییری که رسانه و بهویژه کی‑دراماها نقش قابل توجهی در آن داشتهاند.
رسانه بهعنوان سازوکار شکلدهی نگرش و بازتولید معنایی
کیدراماها بهعنوان یکی از پرمصرفترین محصولات فرهنگی در سطح جهانی و داخلی، با بهرهگیری از زبانی عاطفی و روایی، فراتر از سرگرمی عمل میکنند. این سریالها با تأکید ویژه بر روابط عاشقانه پاک، ارزشگذاری عمیق بر پیوندهای انسانی و روایت داستانهایی که در آنها عشق مقدم بر منافع مادی است، «تصویری ایدهآلسازیشده اما قابللمس» از ازدواج و رابطه عاطفی در ذهن مخاطب حک میکنند. این بازنمایی رسانهای از طریق چندین مکانیسم روانی-اجتماعی اثر میگذارد:
- تثبیت الگوهای هنجاری: کیدراماها با تکرار تمهای خاص، الگویی را برای مخاطب میسازند که در آن ازدواج و عشق، نهتنها یک مطلوبیت شخصی، بلکه یک ارزش اجتماعی قابل دستیابی و ستودهشده است. این الگوها بهمرور زمان جایگزین نگاههای سرد و منطقی به روابط میشوند.
- تقویت تصورات از روابط سالم: با نمایش زوجهایی که با گفتوگو، درک متقابل و فداکاری مشکلات را حل میکنند، این سریالها تصویری از «رابطه پایدار» را در ذهن مخاطب تقویت میکنند که با واقعیتهای تلخ و پرتنش جامعه تضاد دارد و امید به داشتن چنین رابطهای را زنده نگه میدارد.
- تغییر پارادایم ازدواج: این نوع روایتگذاری به تغییر تدریجی نگرش از «ازدواج بهعنوان یک الزام اجتماعی و سنتی» به «ازدواج بهعنوان یک گزینه ارزشمند، معنادار و مکمل رشد شخصی» کمک شایانی میکند. در این دیدگاه جدید، ازدواج نه یک قید، بلکه پناهگاهی برای آرامش و تعالی روحی معرفی میشود.
تحولات نگرشی در جامعه جوان و نقش رسانه بهعنوان کاتالیزور
اگرچه تحولات اقتصادی سختگیرانه (مانند بحران مسکن و بیکاری) و فشارهای اجتماعی نقش اصلی و انکارناپذیری در کاهش نرخ ازدواج در دهههای اخیر داشتهاند، اما نمیتوان نقش تغییرات فرهنگی و ذهنیتی را نادیده گرفت. نسل جوان امروز، برخلاف نسلهای پیشین که ازدواج را گامی اجتنابناپذیر و خطی در زندگی میدیدند، با گزینههای متعددی روبرو است و نگاهی بازتر، انعطافپذیرتر و منتقدانهتر به سنن دارد.
در این میان، رسانههای جمعی و بهویژه کیدراماها بهعنوان یکی از منابع فرهنگی پرنفوذ، عملکردی کاتالیزوری (تسریعکننده) دارند. آنها با ارائه الگوهای رفتاری و عاطفی مطلوب، بر شکاف موجود بین «واقعیت سخت اقتصادی» و «نیاز عاطفی انسان» پل میزنند. این تغییر نگرش، هرچند کند و تدریجی، با ترکیب انتظارات مثبت از رابطه و تصویرسازی جذاب رسانههای محبوب تقویت میشود.
به عبارت دیگر، کیدراماها با بازتعریف مفاهیم «موفقیت» و «خوشبختی» و نشان دادن اینکه این مفاهیم میتوانند در بستر یک زندگی مشترک محقق شوند، نسل جوان را به بازاندیشی در مورد اولویتهای زندگی تشویق میکنند. این پدیده نشان میدهد که حتی در سختترین شرایط اقتصادی، عامل فرهنگی و ذهنی میتواند بهعنوان یک نیروی محرک، تمایل به ازدواج را در بخشی از جامعه زنده نگه دارد.
ارسال نظرات