مروری بر نقش امنیت در پیشرفت ایران؛ تعامل دوسویه فرهنگ و امنیت
به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی اجتماعی خبرگزاری رسا، در دنیای امروز، امنیت نه تنها یک مفهوم نظامی یا انتظامی، بلکه پایه و اساس هرگونه پیشرفت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی به شمار میرود. بدون وجود یک محیط امن و پایدار، هیچ جامعهای نمیتواند به اهداف بلندمدت خود دست یابد. این مسئله در مورد ایران، به عنوان کشوری با تاریخ غنی و پتانسیلهای عظیم، بیش از پیش برجسته است. اخیراً، رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با اقشار مختلف مردم به مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب، بر اهمیت امنیت تأکید کرده و اشاره داشتند که هدف اصلی دشمنان از ایجاد اغتشاشات، برهم زدن امنیت کشور بوده است.
امنیت، شرط حیاتی برای وجود هر چیزی از جمله تولید، آموزش، تحقیق و حتی زندگی روزمره است. در این یادداشت، بر اساس این دیدگاه، به بررسی نقش امنیت در پیشرفت ایران میپردازیم و دلایل تلاش دشمنان برای اختلال در آن را تحلیل میکنیم. این تحلیل نه تنها بر پایه بیانات رهبری، بلکه با افزودن مثالهای تاریخی و تحلیلهای راهبردی تکمیل شده تا تصویری جامعتر ارائه دهد.
_امنیت مفهومی چند بعدی
ابتدا باید امنیت را به عنوان یک مفهوم چندبعدی درک کنیم. امنیت صرفاً نبود جنگ یا تهدید خارجی نیست؛ بلکه شامل لایههای مختلفی میشود. لایه اول، امنیت فیزیکی است که ایمنی جان و مال شهروندان را تضمین میکند. تصور کنید در یک شهر ناامن، والدین چگونه میتوانند فرزندان خود را با خیال راحت به مدرسه بفرستند؟ یا یک تاجر چگونه ریسک سرمایهگذاری در یک کسبوکار جدید را بپذیرد؟ بدون این لایه، زندگی عادی فلج میشود. لایه دوم، امنیت روانی است که از اضطراب و ترس مداوم جلوگیری میکند. در جامعهای که مردم نگران آینده هستند، خلاقیت و نوآوری جایی ندارد. لایه سوم، امنیت نهادی است که شامل ثبات سیاسی و حقوقی میشود و اجازه میدهد نهادها مانند دانشگاهها، کارخانهها و مراکز تحقیقاتی بدون اختلال فعالیت کنند. این لایهها با هم، بستری محکم برای پیشرفت ایجاد میکنند.
حال، چرا پیشرفت بدون امنیت ممکن نیست؟ به ابعاد اقتصادی نگاه کنیم. در یک محیط امن، سرمایهگذاران داخلی و خارجی با اطمینان بیشتری وارد میدان میشوند. برای مثال، در دهههای اخیر، ایران با وجود تحریمها، در زمینههایی مانند نانوتکنولوژی و انرژی هستهای پیشرفتهای چشمگیری داشته است. این پیشرفتها نتیجه ثبات نسبی داخلی بوده که اجازه داده منابع به سمت تحقیق و توسعه هدایت شوند. اما اگر امنیت مختل شود، مانند آنچه در اغتشاشات اخیر رخ داد، زنجیره تأمین مختل میشود، تورم افزایش مییابد و بیکاری گسترش پیدا میکند. تاریخ نشان میدهد که کشورهایی مانند عراق پس از حمله آمریکا در ۲۰۰۳، به دلیل فقدان امنیت، سالها در چرخه خشونت گیر افتادند و پیشرفت اقتصادیشان متوقف شد.
در عرصه علمی و فناوری، امنیت نقش کلیدیتری ایفا میکند. پژوهشهای علمی نیاز به تمرکز بلندمدت دارند. یک دانشمند نمیتواند در حالی که نگران امنیت آزمایشگاه خود است، به نوآوری بپردازد. ایران در سالهای اخیر، با وجود فشارهای خارجی، در رتبهبندیهای جهانی مانند شاخص نوآوری، پیشرفت کرده و در زمینههایی مانند بیوتکنولوژی و هوافضا دستاوردهایی داشته است. اما دشمنان با ایجاد ناامنی، سعی میکنند این روند را مختل کنند. برای نمونه، ترور دانشمندان هستهای ایران در گذشته، نه تنها ضربهای به افراد بود، بلکه هدفش فلج کردن برنامههای علمی کشور بود. امنیت اجازه میدهد که همکاریهای بینالمللی شکل بگیرد و دانشمندان ایرانی با آرامش به تبادل دانش بپردازند.
از منظر اجتماعی و فرهنگی، امنیت پایه انسجام ملی است. در یک جامعه امن، مردم میتوانند هویت فرهنگی خود را حفظ کنند و به تولید آثار هنری، ادبی و رسانهای بپردازند. خانوادهها استحکام مییابند و سرمایه اجتماعی افزایش پیدا میکند. مشارکت سیاسی نیز در چارچوب قانون ممکن میشود. رهبر انقلاب اشاره کردند که مردم ایران در روز ۲۲ دی، با حضور میلیونی خود، علیه فتنهگران ایستادند و نشان دادند که ملت واقعی ایران کیست. این حضور، نمونهای از انسجام اجتماعی است که در سایه امنیت شکل گرفته. بدون آن، شکافهای اجتماعی عمیقتر میشوند و دشمنان از این شکافها برای نفوذ استفاده میکنند.
حال، چرا دشمنان – به ویژه قدرتهای غربی و صهیونیستی – به دنبال اختلال در امنیت ایران هستند؟ پاسخ ساده است: ایران به عنوان یک قدرت مستقل در منطقه، تهدیدی برای منافع آنهاست. ایران با پیشرفتهای خود در زمینههای دفاعی، اقتصادی و فرهنگی، الگویی برای دیگر کشورهای اسلامی شده است. دشمنان نمیخواهند این الگو موفق شود، زیرا به معنای پایان سلطه آنهاست. بنابراین، استراتژی آنها "ناامنسازی" است.
این استراتژی شامل ابزارهای متنوعی میشود: تحریمهای اقتصادی برای ایجاد نارضایتی، جنگ روانی از طریق رسانههای اجتماعی برای القای یأس، حمایت از گروههای تروریستی مانند داعش برای ایجاد ترس، و حتی تهاجم فرهنگی برای تضعیف هویت ملی.
در اغتشاشات اخیر، که رهبر انقلاب آن را "فتنه آمریکایی-صهیونیستی" نامیدند، این استراتژی به وضوح دیده شد. هدف، برهم زدن زندگی عادی بود: تعطیلی مدارس، اختلال در کسبوکارها، و ایجاد هراس در خیابانها. رسانههای خارجی با بزرگنمایی خشونتها، سعی کردند تصویر یک ایران بیثبات را به جهان نشان دهند. اما مردم ایران با بصیرت خود، این توطئه را خنثی کردند. این رویداد یادآوری میکند که امنیت، تنها وظیفه نیروهای مسلح نیست؛ بلکه نیازمند هوشیاری عمومی است. نیروهای سپاه، ارتش و انتظامی، با حفظ مرزها و شهرها، در واقع از حق حیات ملت دفاع میکنند، همانطور که رهبری تأکید کردند.
از دیدگاه راهبردی، امنیت و پیشرفت در یک رابطه دوسویه قرار دارند. امنیت بستر پیشرفت را فراهم میکند، و پیشرفت امنیت را تقویت مینماید. برای مثال، پیشرفت اقتصادی با ایجاد اشتغال، زمینه ناامنی را کاهش میدهد. ایران با تمرکز بر اقتصاد مقاومتی، توانسته تحریمها را تا حدی خنثی کند و امنیت داخلی را حفظ نماید. اما برای آینده، نیاز به سیاستهای هوشمندانه داریم: تقویت توان دفاعی، سرمایهگذاری در آموزش و فناوری، و افزایش آگاهی عمومی در برابر جنگهای شناختی.
در تکمیل این تحلیل، میتوان به مثالهای جهانی اشاره کرد. چین، با برقراری امنیت داخلی پس از انقلاب فرهنگی، به دومین اقتصاد جهان تبدیل شد. در مقابل، سوریه به دلیل دخالت خارجی و ناامنی، پیشرفتهای خود را از دست داد. ایران میتواند با درسگیری از این تجربیات، مسیر خود را مستحکمتر کند. همچنین، نقش فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی در امنیت سایبری نباید نادیده گرفته شود. ایران با توسعه این فناوریها، میتواند تهدیدات دیجیتال را خنثی کند و پیشرفت را تسریع بخشد.
در نهایت، امنیت و پیشرفت دو روی یک سکه هستند. بدون امنیت، پیشرفتی وجود ندارد، و بدون پیشرفت، امنیت پایدار نمیماند. دشمنان با درک این پیوند، به دنبال اختلال در امنیت ایران هستند تا پیشرفت ما را متوقف کنند. اما ملت ایران، با سابقهای از مقاومت، نشان داده که میتواند این توطئهها را خنثی کند. مسئولیت ما، قدرشناسی از حافظان امنیت و مشارکت در حفظ آن است. با این رویکرد، آیندهای روشن و پر از پیشرفت در انتظار ماست. این نه تنها یک تحلیل، بلکه دعوتی برای ساختن ایرانی قویتر است.