به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگی و اجتماعی خبرگزاری رسا، حجتالاسلام علیاصغر اسلامی، استادیار دانشگاه باقرالعلوم(ع)، ظهر شنبه در نشست علمی «روضه خانگی، هسته مقاومت فرهنگی» که در دانشگاه باقرالعلوم(ع) برگزار شد، با تحلیل قرآنی و میانفرهنگی آیین روضههای خانگی، این مجالس را بستری برای «همصبری» و «مرابطه فرهنگی» در برابر سکولاریزه شدن خانهها در عصر مدرن دانست.
وی با اشاره به آیه ۲۰۰ سوره آلعمران، سه مرحله «صبر»، «مصابره» و «مرابطه» را بهعنوان الگوی قرآنی کنش اجتماعی تبیین کرد و گفت: صبر، صرفاً تحمل سختی نیست؛ بلکه مقاومت در مسیر تکامل در برابر انگیزههای انحطاطآفرین و فسادآفرین است. وقتی این صبر در کنار دیگری تحقق پیدا میکند، در قرآن از آن با عنوان «مصابره» یاد شده است؛ یعنی همصبری و جمعشدن صبرها در کنار یکدیگر.
حجت الاسلام اسلامی تنها تأکید کرد: اگر امروز بخواهیم روضههای خانگی را بازاندیشی کنیم، باید به این پرسش پاسخ دهیم که «خانه در عصر کنونی چه وضعیتی پیدا کرده است؟». مهمترین تحولی که در خانه رخ داده، سکولار شدن آن است. ما معمولاً سکولاریزاسیون را در سیاست و جامعه میفهمیم، اما کمتر متوجه سکولار شدن خانه و خانواده هستیم.
وی با استناد به تحلیلهای فرهنگی اندیشمندان غربی از جمله کتابی به نام «غرب چگونه خدا را از دست داد» تصریح کرد: فرآیند سکولاریزاسیون از فروپاشی خانواده آغاز شد؛ وقتی خانواده تضعیف شد، خدا هم از زیست روزمره انسان مدرن حذف شد. اگر خانه دچار این فرایند شده، روضه خانگی نیز باید متناسب با این وضعیت جدید بازطراحی شود.
از مصابره تا مرابطه؛ روضه بهمثابه آیین مرزبانی فرهنگی
حجت الاسلام اسلامی تنها با تبیین تفاوت «مصابره» و «مرابطه» گفت: مرابطه در ادبیات قرآنی به معنای حضور فعال در مکان برای پاسداری است؛ همانگونه که مرزداری یکی از مصادیق آن است. امروز مرزهای تهاجم، مرزهای جغرافیایی نیست، بلکه مرزهای فرهنگی و اخلاقی است و این تهاجم مستقیماً به درون خانهها نفوذ کرده است.
وی روضه خانگی را در این چارچوب «آیین مرزداری و مرزبانی فرهنگی» دانست و افزود: روضه خانگی باید بهعنوان یک کنش مرابطهای فهم شود؛ یعنی پاسداری از هویت دینی و اخلاقی خانه در برابر هجوم فرهنگی.
زنان، محور مرزبانی فرهنگی در خانه و جهان اسلام
این استاد دانشگاه با اشاره به پیوند ذاتی روضه خانگی با زنان گفت: روضه خانگی اساساً آیینی زنانه است، زیرا در بستر خانه شکل میگیرد و خانه محل زیست زن است، هرچند مردان نیز در آن مشارکت دارند.
وی با مقایسهای میانفرهنگی، به نمونه زنان فلسطینی در مسجدالاقصی اشاره کرد و گفت: گروهی از زنان فلسطینی خود را «مرابطات» مینامند؛ زنانی که با حضور دائمی در مسجدالاقصی، پخت غذا، گلدوزی، نشستن و ماندن در آن مکان، از هویت اسلامی آن پاسداری میکنند. آنها معتقدند که مجاهده و مقاتله بیشتر کار مردان است، اما مرابطه و مرزداری فرهنگی وظیفه زنان است.
استاد رشته فرهنگ و ارتباطات اظهار داشت: این منطق، همان منطقی است که در روضههای خانگی نیز جاری است؛ زنان با ماندن در خانه و زنده نگهداشتن آیینهای دینی، مرزهای هویتی را حفظ میکنند.
روضه خانگی و بازتولید فضیلت حیا
وی در بخش دیگری از سخنان خود، «اوپن شدن خانهها» را نه صرفاً یک تحول معماری، بلکه یک دگرگونی فرهنگی دانست و تصریح کرد: با اوپن شدن خانهها، مهمترین چیزی که از خانه برداشته میشود، حیاست. انسان مدرن و پسامدرن در حال تجربه حیازدایی است و این دقیقاً نقطهای است که روضه خانگی باید بهعنوان یک آیین مرابطهای وارد عمل شود.
حجت الاسلام اسلامی تأکید کرد: روضه خانگی باید به بازتولید فضیلت حیا، بهویژه در هویت زنانه، کمک کند. زن در منطق قرآنی حامل حیات و حیاست و هویت او با این دو گره خورده است. اگر روضه خانگی به این کارکرد توجه نکند، نقش تمدنی خود را از دست خواهد داد.
از مصابره به مرابطه؛ گام تمدنی روضههای خانگی
وی در جمعبندی سخنان خود گفت: نباید در حد مصابره متوقف شویم. یک گام بالاتر وجود دارد و آن مرابطه است؛ یعنی حضور فعال، پاسدارانه و آگاهانه در مرزهای فرهنگی خانه و جامعه. اگر روضههای خانگی بر این اساس بازطراحی شوند، میتوانند به یکی از مهمترین ابزارهای صیانت از هویت دینی، اخلاقی و انسانی در عصر جدید تبدیل شوند.
